Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

Śiśupāla’s Protest Against the Arghya to Kṛṣṇa (शिशुपाल-आक्षेपः)

विश्रान्तास्ते ततो5पश्यन्‌ भूमिपा भूरिदक्षिणम्‌

viśrāntās te tato ’paśyan bhūmipā bhūridakṣiṇam |

ବିଶ୍ରାମ ପରେ ସେ ଭୂମିପାଳମାନେ ଅନେକ ସଦସ୍ୟରେ ପରିବୃତ, ଭୂରିଦକ୍ଷିଣାଦାତା ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ହେ ଜନମେଜୟ! ସେ ସମୟରେ ରାଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ମହର୍ଷିମାନେ ଭରିଥିବା ସେହି ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପ ଦେବମାନେ ଭରିଥିବା ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ପରି ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।

विश्रान्ताःrested
विश्रान्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootविश्रान्त (वि+श्रान्त)
FormMasculine, Nominative, Plural
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
ततःthen/thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
अपश्यन्saw
अपश्यन्:
Karma
TypeVerb
Rootदृश्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Plural, Parasmaipada
भूमिपाःkings (protectors of the earth)
भूमिपाः:
Karma
TypeNoun
Rootभूमिप (भूमि+प)
FormMasculine, Nominative, Plural
भूरिदक्षिणम्one giving abundant gifts (large dakṣiṇā)
भूरिदक्षिणम्:
Karma
TypeAdjective
Rootभूरिदक्षिण (भूरि+दक्षिण)
FormMasculine, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
Y
Yudhiṣṭhira (Dharmarāja)
K
kings (bhūmipāḥ)
B
brāhmaṇas
M
maharṣis
Y
yajñamaṇḍapa (sacrificial pavilion)
S
svarga (heaven)
D
devatās (gods)

Educational Q&A

The verse foregrounds dharmic kingship through generosity: abundant dakṣiṇā and a well-attended sacrifice symbolize righteous rule, social harmony, and the ethical duty of a king to support sacred learning and ritual specialists.

After resting, the visiting kings see Yudhiṣṭhira—renowned for lavish ritual gifts—surrounded by many assembly members; the sacrificial pavilion is depicted as radiant and heaven-like because it is filled with kings, brāhmaṇas, and great seers.