Shloka 10
Adhyāya 8: Saṃprahāra-varṇana and Bhīma–Kṣemadhūrti Dvipa-Yuddha
Combat Description and Elephant Duel
धृतराष्ट्र रवाच संजयाधिरथिरीर: सिंहद्विरदविक्रम: । वृषभप्रतिमस्कन्धो वृषभाक्षगतिश्नचरन्
dhṛtarāṣṭra uvāca sañjaya adhirathīraḥ siṃha-dvirada-vikramaḥ | vṛṣabha-pratima-skandho vṛṣabhākṣa-gatiś caran ||
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର କହିଲେ—ସଞ୍ଜୟ! ଅଧିରଥଙ୍କ ବୀର ପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣ ରଣଭୂମିରେ ସିଂହ ଓ ଗଜ ପରି ପରାକ୍ରମୀ ହୋଇ ବିଚରଣ କରୁଥିଲା। ତାହାର କାନ୍ଧ ବୃଷଭ ପରି ଦୃଢ଼; ତାହାର ଚକ୍ଷୁ ଓ ଚାଳ-ଚଳନ ମଧ୍ୟ ବୃଷଭସଦୃଶ ଥିଲା। ଦାନବର୍ଷା କରୁଥିବାରୁ ସେ ଯେନେ ବୃଷଭସ୍ୱରୂପ ଥିଲା। ଶସ୍ତ୍ରସଂଘର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ବିଚରଣ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରସମ ଶତ୍ରୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ ବୃଷଭ ପରି କେବେ ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଛୁଆ ହୁଏନି। ସେ ଯୁବକ ଥିଲା; ତାହାର ଦେହ ବଜ୍ରରେ ଗଢ଼ା ହୋଇଥିବା ପରି ଦୃଢ଼ ଥିଲା।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the kṣatriya ideal of steadfast courage: a warrior should not retreat when duty calls, even before a formidable opponent. It also frames martial excellence through controlled strength and reputation—valor joined to an identity shaped by generosity and resolve.
Dhṛtarāṣṭra addresses Sañjaya and asks/reflects upon Karṇa’s qualities. He describes Karṇa’s physical power and battlefield bearing through animal similes (lion, elephant, bull), emphasizing his fearlessness and unyielding presence in combat.