Shloka 13
कृष्णोपदेशः, अर्जुनस्य क्षमा-याचनम्, कर्णवध-अनुज्ञा
Krishna’s Counsel, Arjuna’s Apology, and Authorization for Karṇa’s Slaying
Devanagari script
सकुण्डलशिरस्त्राणं पूर्णचन्द्रोपमं तथा । ता ६#क्ा का एच महाराज! तत्पश्चात् कुपित हुए भीमसेनने एक भल्लसे विवित्सुका सिर काट लिया। उसका वह कुण्डल और शिरस्त्राणसहित कटा हुआ मस्तक पूर्ण चन्द्रमाके समान पृथ्वीपर गिर पड़ा || १२६ त॑ दृष्टवा निहतं शूरं भ्रातर: सर्वतः प्रभो
Transliteration
sakuṇḍalaśirastrāṇaṃ pūrṇacandropamaṃ tathā | taṃ dṛṣṭvā nihataṃ śūraṃ bhrātaraḥ sarvataḥ prabho ||
Translation
ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ—ତାପରେ କ୍ରୋଧିତ ଭୀମସେନ ଭଲ୍ଲ ବାଣରେ ବିବିତ୍ସୁଙ୍କ ଶିର ଛେଦ କଲେ। କୁଣ୍ଡଳ ଓ ଶିରସ୍ତ୍ରାଣ ସହିତ ସେଇ କଟା ମସ୍ତକ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଲା। ହେ ପ୍ରଭୋ, ସେଇ ଶୂର ନିହତ ହୋଇଥିବା ଦେଖି ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସବୁ ଦିଗରୁ ଆସି ଘେରି ନେଲେ।
Word by Word
सकुण्डलwith earrings
सकुण्डल:
Karma
TypeAdjective
Rootकुण्डल
FormNeuter, Accusative, Singular
शिरस्त्राणम्helmet, head-armor
शिरस्त्राणम्:
Karma
TypeNoun
Rootशिरस्त्राण
FormNeuter, Accusative, Singular
पूर्णचन्द्रोपमम्like the full moon
पूर्णचन्द्रोपमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपूर्णचन्द्रोपम
FormNeuter, Accusative, Singular
तथाthus, likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive), Parasmaipada (usage-neutral)
निहतम्slain
निहतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनि-हन्
FormMasculine, Accusative, Singular, क्त (past passive participle)
शूरम्hero, brave man
शूरम्:
Karma
TypeNoun
Rootशूर
FormMasculine, Accusative, Singular
भ्रातरःbrothers
भ्रातरः:
Karta
TypeNoun
Rootभ्रातृ
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वतःfrom all sides, all around
सर्वतः:
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः
प्रभोO lord
प्रभो:
TypeNoun
Rootप्रभु
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaD
Dhṛtarāṣṭra (implied by prabho)E
earrings (kuṇḍala)H
helmet (śirastrāṇa)F
full moon (pūrṇacandra)B
brothers/kinsmen of the slain warrior (bhrātaraḥ)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes