Shloka 47
Devanagari script
राजेन्द्र! चिन्ता और शोकमें मग्न होकर कुछ देरतक विचार करनेके पश्चात् अश्वत्थामा गरम-गरम दीर्घ उच्छवास लेने लगा और मन-ही-मन उदास हो गया ।। ततो द्रौणिर्धनुस्त्यक्त्वा रथात् प्रस्कन्द्य वेगित: । धिग् धिक् सर्वमिदं मिथ्येत्युक्त्वा सम्प्राद्रवद् रणात्
Translation
ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ଚିନ୍ତା ଓ ଶୋକରେ ମଗ୍ନ ହୋଇ କିଛି ସମୟ ବିଚାର କରିବା ପରେ ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ଉଷ୍ଣ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିଲା ଏବଂ ମନେମନେ ଉଦାସ ହେଲା। ତାପରେ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଧନୁଷ ତ୍ୟାଗ କରି ବେଗରେ ରଥରୁ ଲାଫି ପଡ଼ି, “ଧିକ୍! ଧିକ୍! ଏ ସବୁ ମିଥ୍ୟା!” ବୋଲି କହି ରଣଭୂମିରୁ ଦୌଡ଼ି ପଳାଇଲା।
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
द्रौणिःDrona's son (Ashvatthaman)
द्रौणिः:
Karta
TypeNoun
Rootद्रौणि
FormMasculine, Nominative, Singular
धनुःbow
धनुः:
Karma
TypeNoun
Rootधनुस्
FormNeuter, Accusative, Singular
त्यक्त्वाhaving abandoned
त्यक्त्वा:
TypeVerb
Rootत्यज्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
रथात्from the chariot
रथात्:
Apadana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Ablative, Singular
प्रस्कन्द्यhaving leapt down
प्रस्कन्द्य:
TypeVerb
Rootप्र-स्कन्द्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
वेगितःimpetuous, in haste
वेगितः:
TypeAdjective
Rootवेगित
FormMasculine, Nominative, Singular
धिक्fie! shame!
धिक्:
TypeIndeclinable
Rootधिक्
धिक्fie! shame!
धिक्:
TypeIndeclinable
Rootधिक्
सर्वम्all (this)
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Accusative, Singular
इदम्this
इदम्:
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Accusative, Singular
मिथ्याfalse, in vain
मिथ्या:
TypeIndeclinable
Rootमिथ्या
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
TypeVerb
Rootवच्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
सम्प्राद्रवत्ran away, fled
सम्प्राद्रवत्:
TypeVerb
Rootसम्-प्र-√द्रु (द्रव्)
FormImperfect (लङ्), Third, Singular, Parasmaipada
रणात्from the battle
रणात्:
Apadana
TypeNoun
Rootरण
FormMasculine, Ablative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes