Previous Verse
Next Verse

Shloka 126

गौरुडव्यूह-रचना तथा अर्धचन्द्र-प्रत्यव्यूह

Garuḍa Array and the Ardhacandra Counter-Formation

शतश: पतिता भूमौ वीरशय्यासु शेरते । राजन! वे प्रचण्ड घोड़े उस रथको लिये-दिये यत्र-तत्र घूम रहे थे। कमरमें तलवार और पीठपर तरकस बाँधे हुए सैकड़ों आहत वीर मस्तक कट जानेके कारण पृथ्वीपर गिरकर वीरोचित शय्याओंपर शयन कर रहे थे

śataśaḥ patitā bhūmau vīraśayyāsu śerate | rājan, pracaṇḍāśvās taṃ rathaṃ nītvā-dattvā yatra-tatra bhramanti sma | kaṭyāṃ khaḍgaṃ pṛṣṭhe ca tūṇīraṃ baddhvā śataśo 'bhihatā vīrāḥ śiraśchedena pṛthivyāṃ nipatya vīrocityāsu śayyāsu śerate |

ହେ ରାଜନ୍! ଶତଶଃ ଯୋଦ୍ଧା ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ବୀରଶୟ୍ୟାରେ ଶୋଇଛନ୍ତି। ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଘୋଡ଼ାମାନେ ରଥକୁ ନେଇ ଏଠି-ସେଠି ଅଶାନ୍ତ ଭାବେ ଘୁରୁଛନ୍ତି। କଟିରେ ତଳୱାର, ପିଠିରେ ତୂଣୀର ବାନ୍ଧି, ଅସଂଖ୍ୟ ଆହତ ବୀର—ଶିର ଛିନ୍ନ ହୋଇ—ଭୂମିରେ ଲୁଟି ପଡ଼ି, ଭୂମିକୁ ହିଁ ବୀରଶୟ୍ୟା ଭାବେ କରି ଶୟନ କରୁଛନ୍ତି।

शतशःby hundreds, in hundreds
शतशः:
TypeIndeclinable
Rootशतशस्
पतिताःfallen
पतिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootपतित
FormMasculine, Nominative, Plural
भूमौon the ground/earth
भूमौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभूमि
FormFeminine, Locative, Singular
वीरशय्यासुon heroes' beds (i.e., on the battlefield as a hero’s couch)
वीरशय्यासु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवीरशय्या
FormFeminine, Locative, Plural
शेरतेthey lie, they rest
शेरते:
TypeVerb
Rootशी
FormPresent, Third, Plural, Atmanepada

संजय उवाच

S
Sanjaya
D
Dhritarashtra (Rājan)
H
horses (aśvāḥ)
C
chariots (rathāḥ)
S
sword (khaḍga)
Q
quiver (tūṇīra)
E
earth/ground (bhūmi/pṛthivī)
F
fallen warriors (vīrāḥ)