Shloka 8
दृश्यते सम नरेन्द्राणां पुनर्मध्यगतश्चरन् । पितामह भीष्म एक ही क्षणमें रथकी पंक्ति तोड़कर घेरेसे बाहर निकल आते और पुनः राजाओंकी सेनाके मध्यभागमें प्रवेश करके वहाँ विचरते दिखायी देते थे ।।
sañjaya uvāca | dṛśyate saṃ nṛpāṇāṃ punar madhyagataś caran | pitāmahaḥ bhīṣma eka eva kṣaṇena ratha-paṅktiṃ bhittvā gherāt bahiḥ nirgacchati, punaś ca rājñāṃ senāyā madhyabhāge praviśya tatra caran dṛśyate || tataḥ pāñcālarājaṃ ca dhṛṣṭaketuṃ acintyaṃ ca atāḍayan raṇe bhīṣmaṃ sahitāḥ sarva-sṛñjayāḥ |
ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ—ପିତାମହ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ରାଜମାନଙ୍କ ସେନାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ପୁନଃପୁନଃ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଏକ କ୍ଷଣରେ ସେ ରଥପଙ୍କ୍ତି ଭାଙ୍ଗି ଘେରାଉରୁ ବାହାରି ଆସୁଥିଲେ ଏବଂ ପୁନର୍ବାର ରାଜସେନାର ମଧ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ସେଠାରେ ସଞ୍ଚରଣ କରୁଥିଲେ। ତାପରେ ପାଞ୍ଚାଳରାଜ ଓ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଧୃଷ୍ଟକେତୁ ସହିତ ସମସ୍ତ ସୃଞ୍ଜୟ ଏକତ୍ର ହୋଇ ରଣରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କଲେ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights kṣatriya-dharma in its stark form: disciplined courage, tactical skill, and collective responsibility in war. It also frames an ethical tension—many warriors must unite to restrain a single elder hero whose personal vows and loyalties drive him to fight with relentless effectiveness.
Sañjaya describes Bhīṣma’s battlefield mobility: he pierces the chariot line, escapes an encirclement, and re-enters the army’s center. In response, the Sṛñjayas—along with the Pāñcāla king and Dhṛṣṭaketu—attack him together, attempting to halt his dominating advance.