Shloka 48
भीष्मस्य शरशय्या-प्राप्तिः
Bhīṣma’s Fall to the Arrow-Bed
अन्योन्यस्य रणे क्रुद्धौ चिक्षिपाते नरर्षभौ । क्रोधमें भरे हुए वे दोनों नरश्रेष्ठ युद्धमें एक-दूसरेपर लोहारके द्वारा माँजकर साफ किये हुए सूर्यके समान तेजस्वी बाणोंका प्रहार कर रहे थे || ४७ ई ।।
sañjaya uvāca |
anyonyasya raṇe kruddhau cikṣipāte nararṣabhau |
krodhena bhare hue ve donoṃ naraśreṣṭha yuddha meṃ ekadūsare par lohāra ke dvārā māṃjakara sāpha kiye hue sūrya ke samāna tejasvī bāṇoṃ kā prahāra kara rahe the ||
bhīmo bhīṣmavadhākāṅkṣī saumadattiṃ mahāratham |
bhīmasena bhīṣma ke vadha kī icchā rakhkar mahārathī bhūriśravā par coṭ karate the aura bhūriśravā bhīṣma kī vijaya cāhatā huā pāṇḍukumāra bhīmasena par prahāra karatā thā |
te donoṃ yuddha meṃ ekadūsare ke astroṃ kā pratīkāra karate hue laḍa rahe the |
ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ—ରଣରେ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେଇ ଦୁଇ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ପରସ୍ପରଙ୍କ ଉପରେ ଶସ୍ତ୍ର ନିକ୍ଷେପ କରୁଥିଲେ; କମାର ମାଜିଥିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ ବାଣରେ ସେମାନେ ଏକାପରେ ଏକ ପ୍ରହାର କରୁଥିଲେ। ଭୀମ ଭୀଷ୍ମବଧର ଆକାଙ୍କ୍ଷାରେ ମହାରଥୀ ସୌମଦତ୍ତି (ଭୂରିଶ୍ରବା) ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ଏବଂ ଭୂରିଶ୍ରବା ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ବିଜୟ ଚାହିଁ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ପ୍ରତିଘାତ କଲେ। ଏହିପରି ଦୁହେଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରସ୍ପରର ଅସ୍ତ୍ରକୁ ପ୍ରତିକାର କରି କରି ଲଢ଼ି ଚାଲିଲେ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how personal intentions (Bhima’s resolve to bring down Bhishma, Bhurishrava’s loyalty to Bhishma’s victory) intensify combat, showing the ethical tension in war: even when fighting is framed as kshatriya-duty, anger and partisan vows can eclipse restraint and widen the moral burden of violence.
Sanjaya describes a fierce duel: Bhima attacks Bhurishrava (Saumadatti), while Bhurishrava retaliates. Both are enraged, exchange brilliant arrows, and repeatedly counter each other’s weapons on the battlefield, each driven by allegiance to Bhishma’s fate.