Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

अश्वमेधीयस्य हयस्य दक्षिणापश्चिमगमनम् — The Sacrificial Horse’s Southern and Western Circuit

त॑ युध्यमान राजान क्षत्रधर्मे व्यवस्थितम्‌

vaiśampāyana uvāca | taṁ yudhyamānaṁ rājānaṁ kṣatradharme vyavasthitam arjunenaivam uktaḥ— “vīra! na te yuddhena kaścid arthaḥ. mahārāja-yudhiṣṭhirasya eṣā ājñā— na rājñāṁ vadhaṁ kariṣyāmi. tasmād yuddhān nivartasva, yathā adya tava parājayo na bhavet.”

କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ସେଇ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି ଅର୍ଜୁନ ଧର୍ମସମ୍ମତ ହିତବାକ୍ୟ କହିଲେ— “ବୀର! ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମର କିଛି ଲାଭ ନାହିଁ। ମହାରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଆଜ୍ଞା— ମୁଁ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବି ନାହିଁ। ତେଣୁ ଯୁଦ୍ଧରୁ ନିବୃତ୍ତ ହୁଅ, ଯେପରି ଆଜି ତୁମ ପରାଜୟ ନ ହେଉ।”

तम्him/that (king)
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
युध्यमानम्fighting
युध्यमानम्:
Karma
TypeVerb
Rootयुध् (युध्यते)
Formशानच् (present middle participle), Masculine, Accusative, Singular
राजानम्king
राजानम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Accusative, Singular
क्षत्रधर्मेin the kshatriya-duty
क्षत्रधर्मे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootक्षत्रधर्म
FormMasculine, Locative, Singular
व्यवस्थितम्standing firm/established
व्यवस्थितम्:
Karma
TypeVerb
Rootवि + अव + स्था
Formक्त (past passive participle), Masculine, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
A
Arjuna
Y
Yudhiṣṭhira
T
the unnamed king-opponent (rājā)

Educational Q&A

Even within kṣatriya-dharma, violence is bounded by higher ethical constraints: Arjuna restrains himself out of obedience to Yudhiṣṭhira’s injunction, showing that rightful command and dharma can limit the pursuit of victory.

A king confronts Arjuna in battle. Arjuna warns him that fighting is futile because Arjuna has been ordered by Yudhiṣṭhira not to kill kings; he urges the opponent to withdraw to avoid defeat.