Shloka 4
Ulūpī–Citravāhinī Saṃvāda: Dhanaṃjaya-patana and Prāya-threat
Devanagari script
संरक्ष्यमाणं तुरगं यौधिष्ठिरमुपागतम् । यज्ञियं विषयान्ते मां नायौत्सी: कि नु पुत्रक,“पुत्र! मैं महाराज युधिष्ठिरके यज्ञ-सम्बन्धी अश्वकी रक्षा करता हुआ तेरे राज्यके भीतर आया हूँ। फिर भी तू मुझसे युद्ध क्यों नहीं करता?
Transliteration
saṃrakṣyamāṇaṃ turagaṃ yaudhiṣṭhiram upāgatam | yajñiyaṃ viṣayānte māṃ nāyautsīḥ ki nu putraka ||
Translation
“ପୁତ୍ର! ମହାରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଯଜ୍ଞ-ସମ୍ବନ୍ଧୀ ଅଶ୍ୱକୁ ସୁରକ୍ଷା କରି କରି ମୁଁ ତୋର ରାଜ୍ୟସୀମାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି। ତଥାପି ତୁ ମୋ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କାହିଁକି କରୁନାହୁଁ?”
Word by Word
संरक्ष्यमाणम्being protected/guarded
संरक्ष्यमाणम्:
Karma
TypeVerb
Rootसंरक्ष् (धातु) / संरक्ष्यमाण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकर्मणि (passive), शानच् (वर्तमान कृदन्त), नपुंसक, द्वितीया, एकवचन
तुरगम्horse
तुरगम्:
Karma
TypeNoun
Rootतुरग
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
यौधिष्ठिरम्belonging to Yudhishthira
यौधिष्ठिरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootयौधिष्ठिर (युधिष्ठिर-सम्बन्धिन्)
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
उपागतम्having come/entered
उपागतम्:
Karma
TypeVerb
Rootउप-आ-गम् (धातु) / उपागत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त (भूतकृदन्त), नपुंसक, द्वितीया, एकवचन
यज्ञियम्sacrificial; connected with the sacrifice
यज्ञियम्:
Karma
TypeAdjective
Rootयज्ञिय
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
विषयान्तेwithin (the) territory/border of the realm
विषयान्ते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootविषयान्त (विषय + अन्त)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formउत्तम, द्वितीया, एकवचन
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अयौत्सीःdid you fight
अयौत्सीः:
TypeVerb
Rootयुध् (धातु)
Formलुङ् (aorist), परस्मैपद, मध्यम, एकवचन
किम्what/why
किम्:
TypePronoun
Rootकिम्
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
नुindeed/then (interrogative particle)
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु
पुत्रकO son (dear boy)
पुत्रक:
TypeNoun
Rootपुत्रक
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśaṃpāyanaY
YudhiṣṭhiraA
Aśvamedha horse (yajñiya turaga)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes