Shloka 7
Vāsudeva’s Upadeśa: The Inner Enemy and the Indra–Vṛtra Precedent (आत्मशत्रु-बोधः; इन्द्र-वृत्रोपाख्यानम्)
वृत्रेण पृथिवी व्याप्ता पुरा किल नराधिप । दृष्टवा स पृथिवीं व्याप्तां गन्धस्य विषये हते
vṛtreṇa pṛthivī vyāptā purā kila narādhipa | dṛṣṭvā sa pṛthivīṁ vyāptāṁ gandhasya viṣaye hate ||
ବାୟୁ କହିଲେ—ହେ ନରାଧିପ! କୁହାଯାଏ, ପୁରାତନ କାଳରେ ବୃତ୍ର ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ବ୍ୟାପି ନିଜ ଅଧୀନ କରିଥିଲା। ଇନ୍ଦ୍ର ଯେତେବେଳେ ପୃଥିବୀ ଏଭଳି ଆକ୍ରାନ୍ତ ଦେଖିଲେ, ସେତେବେଳେ ‘ଗନ୍ଧର ବିଷୟ’ ମଧ୍ୟ ହରଣ ହୋଇ ତାହାର ଯଥାଯଥ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଧିକାର ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି ବୋଲି ଜାଣିଲେ। ପୃଥିବୀ ଅପହୃତ ହେବାରୁ ସବୁଦିଗରେ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ପ୍ରସାରିତ ହେଲା; ଗନ୍ଧବିଷୟ ହରଣ ହେବାରୁ ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ର ମହାକ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse frames usurpation of rightful domains (here, the earth and the natural order of fragrance) as a disruption of cosmic and social balance; the ethical implication is that rulers and protectors must respond to restore proper order when fundamental functions of the world are violated.
Vāyu recounts an ancient episode: Vṛtra overran the earth and even seized the ‘sphere of fragrance,’ causing foul odor to spread. Indra, seeing this comprehensive takeover and the impairment of a natural principle, became intensely angry, setting the stage for corrective action.