Chatra–Upānah Dāna: Origin Narrative
Jamadagni–Reṇukā–Sūrya Saṃvāda
धुन्धुमार उवाच अकृतज्ञस्तु मित्राणां शूद्रायां च प्रजायतु । एक: सम्पन्नमश्चातु यस्ते हरति पुष्करम्
dhundhumāra uvāca | akṛtajñas tu mitrāṇāṁ śūdrāyāṁ ca prajāyatu | ekaḥ sampannam aśnātu yaḥ te harati puṣkaram ||
ଧୁନ୍ଧୁମାର କହିଲେ—ଯେ ତୋର ପଦ୍ମ ହରଣ କରିଛି, ସେ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ଉପକାରକୁ ନ ମାନୁଥିବା କୃତଘ୍ନ ହେଉ; ଶୂଦ୍ର ଜାତିର ନାରୀଠାରୁ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମାଉ; ଏବଂ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଏକାକୀ ସୁସ୍ୱାଦୁ ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରୁ।
धुन्धुमार उवाच
The verse frames theft and betrayal as moral failures that lead to painful consequences: ingratitude toward benefactors, socially censured conduct, and lonely self-indulgence even amid prosperity—suggesting that adharma isolates and degrades a person.
Dhundhumāra pronounces a curse upon the person who stole “your lotus,” specifying misfortunes and moral degradations as the thief’s karmic recompense.