Shloka 90
अनुशासनपर्व अध्याय ९३ — तपस्, सदोपवास, विघसाशन, अतिथिप्रियता
Austerity, regulated fasting, residual-eating, and hospitality
भारत! वेदज्ञ पुरुष अपना प्रिय हो या अप्रिय--इसका विचार न करके उसे श्राद्धमें भोजन कराना चाहिये। जो दस लाख अपात्र ब्राह्मगको भोजन कराता है
bhīṣma uvāca | bhārata! vedajñaḥ puruṣaḥ svapriyo vā apriyo veti vicāram akṛtvā taṁ śrāddhe bhojayet | yo daśa-lakṣam apātra-brāhmaṇān bhojayati, tasya gṛhe teṣāṁ sarveṣāṁ badale eka eva sadā saṁtuṣṭaḥ vedajña-brāhmaṇaḥ bhojanādhikārī | arthāt lakṣaśo mūrkhānāṁ apekṣayā ekaṁ satpātra-brāhmaṇaṁ bhojayitum uttamam ||
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ହେ ଭାରତ! ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଭୋଜନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବାବେଳେ ବେଦଜ୍ଞ ପୁରୁଷ ନିଜ ପ୍ରିୟ କି ଅପ୍ରିୟ—ଏହା ଭାବିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତାଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ୍। ଯେ ଦଶ ଲକ୍ଷ ଅପାତ୍ରଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଏ, ତାଙ୍କ ଘରେ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପରିବର୍ତ୍ତେ ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ବେଦପାରଙ୍ଗତ ଓ ସତ୍ପାତ୍ର ଏକମାତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୋଜନର ଅଧିକାରୀ; ଅର୍ଥାତ୍ ଅସଂଖ୍ୟ ଅଯୋଗ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ଗୋଟିଏ ଯୋଗ୍ୟକୁ ଭୋଜନ କରାଇବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
In śrāddha and religious giving, the recipient’s worthiness and Vedic competence matter more than quantity. One truly qualified, content, Veda-knowing Brahmin is ethically and ritually superior to feeding vast numbers of unworthy recipients.
Bhishma, instructing Yudhiṣṭhira in the Anuśāsana Parva’s teachings on gifts and śrāddha, lays down a practical rule: do not choose a śrāddha recipient based on personal likes or dislikes; prioritize a satpātra—especially a Veda-knower—over many apātras.