Shloka 43
अनुशासनपर्व अध्याय ९३ — तपस्, सदोपवास, विघसाशन, अतिथिप्रियता
Austerity, regulated fasting, residual-eating, and hospitality
तस्माम्समित्रं श्राद्धकृन्नाद्रियेत दद्याम्मित्रेभ्य: संग्रहार्थ धनानि । यन्मन्यते नैव शत्रुं न मित्र त॑ मध्यस्थं भोजयेद्धव्यकव्ये
tasmāt samitraṁ śrāddhakṛn nādriyeta dadyān mitrebhyaḥ saṅgrahārthaṁ dhanāni | yan manyate naiva śatruṁ na mitraṁ taṁ madhyasthaṁ bhojayeddhavyakavye ||
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଏହିହେତୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ତ୍ତା ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ମିତ୍ରକୁ ବିଶେଷ ଆଦର ଦେଇ ଡାକିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ମିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ରଖିବାକୁ ହେଲେ ସଦ୍ଭାବ ରକ୍ଷାର୍ଥେ ଧନ ଦେବା ଯୁକ୍ତ। କିନ୍ତୁ ହବ୍ୟ-କବ୍ୟ କର୍ମରେ ଯେ ନ ଶତ୍ରୁ, ନ ମିତ୍ର—ଯାହାକୁ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଓ ନିଷ୍ପକ୍ଷ ଭାବେ ମନାଯାଏ—ତାହାକୁ ହିଁ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Śrāddha should be protected from partiality and social bargaining: do not invite friends out of affection or obligation; instead, maintain friendships through appropriate gifts, and in the rite feed an impartial, neutral person so the ritual remains pure and unbiased.
In his instruction on dharma, Bhīṣma lays down a practical rule for ancestral rites: the śrāddha performer should avoid choosing ritual guests based on friendship or enmity, and should select a neutral person for the havya-kavya meal.