Shloka 35
Phala of Vrata, Niyama, Svādhyāya, Dama, Satya, Brahmacarya, and Service (व्रत-नियम-स्वाध्याय-दम-सत्य-ब्रह्मचर्य-शुश्रूषा-फलप्रश्नः)
गोषु क्षान्तं गोशरण्यं कृतज्ञं वृत्तिग्लानं तादृशं पात्रमाहु: । वद्धे ग्लाने सम्भ्रमे वा महार्थे कृष्यर्थ वा होम्यहेतो: प्रसूत्याम्
goṣu kṣāntaṁ gośaraṇyaṁ kṛtajñaṁ vṛttiglānaṁ tādṛśaṁ pātram āhuḥ | baddhe glāne sambhrame vā mahārthe kṛṣyarthe vā homyahetoḥ prasūtyām ||
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଯେ ଗୋମାତାଙ୍କ ପ୍ରତି କ୍ଷମାଶୀଳ ଓ ସୌମ୍ୟ, ଗୋଶରଣ୍ୟ (ଗୋମାତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଓ ରକ୍ଷା ଦେଇଥାଏ), କୃତଜ୍ଞ, ଏବଂ ଜୀବିକାଭାବରେ କ୍ଲାନ୍ତ—ସେଇ ନିଜେ ସତ୍ୟ ଦାନପାତ୍ର। ସେ ବନ୍ଧିତ ହେଉ, ଦୁର୍ବଳ ହେଉ, ହଠାତ୍ ସଙ୍କଟରେ ପଡ଼ୁ, ମହାଆବଶ୍ୟକତା ଉପସ୍ଥିତ ହେଉ, କୃଷି ପାଇଁ ସାଧନ ଦରକାର ହେଉ, ହୋମ-ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ହବିଷ୍ୟ ଦରକାର ହେଉ, କିମ୍ବା ପ୍ରସବ ସମୟ—ଏମିତି ଅବସରରେ ତାଙ୍କୁ ସହାୟତା କରିବା ଉଚିତ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Charity should be directed to a deserving person: one who protects and is gentle toward cows, is grateful, and is genuinely distressed for livelihood; aid is especially appropriate in emergencies and life-sustaining duties like farming, sacrifice, and childbirth.
In Bhishma’s instruction on dharma, he specifies the qualities of a proper recipient (pātra) for assistance and lists situations in which giving support is ethically commended.