Adhyaya 72
गवां लोकवर्णनं तथा गोप्रदानफलश्रुतिः (Description of the ‘World of Cows’ and the Stated Fruits of Cow-Gift)
Upa-parva: Dānadharma (Gopradāna-anuśāsana) Sub-Unit
This chapter is framed as Brahmā’s response to Śakra (Indra) regarding the authority and results of gopradāna. Brahmā first asserts the rarity and importance of the inquiry, then describes multiple unseen realms accessible to disciplined seers. He delineates the qualities of the ‘gavāṃ loka’: a domain free from time’s decay, aging, illness, fatigue, and moral impurity, where all agreeable objects appear and desires are fulfilled. Entry is linked to virtues—patience, humility, service to teachers, compassion, truthfulness, non-injury (not consuming flesh), honoring parents, and reverence toward Brahmins—while disqualifications include adultery, deceit, ingratitude, hostility to dharma, and grave transgressions. The discourse then enumerates graded fruits based on how cows are acquired and given (inheritance, dharmic earnings, gambling gains, accepting then re-gifting with purity, even self-sale), and notes proportional results across social categories. It adds procedural constraints: mere giving is insufficient without right recipient, timing, and cow-type; it lists recipient qualifications and auspicious circumstances (agricultural need, ritual need, livelihood distress). The chapter concludes with strong phalaśruti: equivalences to major sacrifices, protection of cows and Brahmins in difficult terrain, and the doctrine that at death one attains the realm corresponding to one’s cultivated aspiration, endorsed by the cows themselves.
Chapter Arc: युधिष्ठिर, दान-धर्म के सूक्ष्म नियमों को फिर से जानने की उत्कंठा से भीष्म से पूछते हैं—विशेषतः गोदान की महिमा और गौ-ब्राह्मण-रक्षा से मिलने वाले पुण्य का विधान। → भीष्म दान की मर्यादा को कठोर रेखाओं में बाँधते हैं: कौन-सा दान किसे शोभता है (जैसे यज्ञकर्मी ब्राह्मण को पृथ्वी-दान का अधिकार केवल क्षत्रिय राजा को), और सभी वर्णों के लिए ‘यथाशक्ति’ दान का मार्ग। फिर वे गोसेवा-व्रत का विधान बताते हैं—एक वर्ष तक प्रतिदिन परायी गाय को अपने भोजन से पहले घास की एक मुट्ठी देना—जिससे दान का भाव कर्म में उतरता है। → युधिष्ठिर का निर्णायक प्रश्न उठता है—‘किस लक्षण की गाय दान योग्य है, किन्हें त्यागना चाहिए, और किस पात्र को देना चाहिए/नहीं देना चाहिए?’ भीष्म पात्र-निर्णय को शिखर पर ले जाते हैं: वेदान्तनिष्ठ, बहुश्रुत, जितेन्द्रिय, शान्त, अतिथि-प्रिय, प्रियवादी, शिष्ट और संयमी ब्राह्मण ही गोदान का श्रेष्ठ पात्र है; और चेतावनी देते हैं कि शुभ पात्र को गोदान जितना पुण्य देता है, ब्राह्मण-स्वापहार (ब्राह्मण की संपत्ति/अधिकार का हरण) उतना ही घोर दोष देता है—हर अवस्था में त्याज्य। → भीष्म स्पष्ट निषेध करते हैं: असद्वृत्त, पापी, लोभी, असत्यवादी, हव्य-कव्य से विमुख (श्राद्ध-यज्ञादि से रहित) व्यक्ति को कभी गाय न दी जाए। अध्याय का निष्कर्ष यह बनता है कि गोदान केवल वस्तु-दान नहीं, पात्र-शुद्धि, दाता-शुद्धि और समाज-रक्षा का धर्म-बंध है; गौ और ब्राह्मण की रक्षा करने वाले जीवित हों या मरें—वे वंदनीय हैं। → गौ-ब्राह्मण की रक्षा न करने वाले पर दण्ड-व्यवस्था और यम-भय का संकेत देकर भीष्म आगे के कठोर धर्म-न्याय की ओर कथा को मोड़ देते हैं।
Shlokas
Verse 1
अप्--रू+ एकोनसप्ततितमो<ध्याय: गोदानकी महिमा तथा गौओं और ब्राह्मणोंकी रक्षासे पुण्यकी प्राप्ति युधिछिर उवाच भूय एव कुरुश्रेष्ठ दानानां विधिमुत्तमम् । कथयस्व महाप्राज्ञ भूमिदानं विशेषत:
ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—“ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦାନମାନଙ୍କର ଉତ୍ତମ ବିଧି ପୁନର୍ବାର ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତୁ। ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ବିଶେଷତଃ ଭୂମିଦାନର ମହତ୍ତ୍ୱ କହନ୍ତୁ।”
Verse 2
पृथिवी क्षत्रियो दद्याद् ब्राह्मणायेष्टिकर्मिणे । विधिवत् प्रतिगृह्नीयान्न त्वन्यो दातुमरहति
ଯଜ୍ଞକର୍ମରତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୃଥିବୀ (ଭୂମି) ଦାନ କେବଳ କ୍ଷତ୍ରିୟ ରାଜା ଦେଇପାରନ୍ତି, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ବିଧିପୂର୍ବକ ତାଙ୍କଠାରୁ ହିଁ ଭୂମି ଗ୍ରହଣ କରିବେ; ଅନ୍ୟ କେହି ଏହି ଦାନ ଦେବାକୁ ଅଧିକାରୀ ନୁହେଁ।
Verse 3
सर्ववर्णस्तु यच्छक्यं प्रदातुं फलकाड्क्षिभि: । वेदे वा यत् समाख्यातं तन्मे व्याख्यातुमरहसि
ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ— ଦାନଫଳ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରୁଥିବା ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକେ ଯେଉଁ ଦାନ ଦେଇପାରନ୍ତି, ଏବଂ ବେଦରେ ଯେଉଁ ଦାନର କଥା କୁହାଯାଇଛି, ସେସବୁ ମୋତେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତୁ।
Verse 4
भीष्म उवाच तुल्यनामानि देयानि त्रीणि तुल्यफलानि च । सर्वकामफलानीह गाव: पृथ्वी सरस्वती
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ— ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସମାନ ନାମ ଓ ସମାନ ଫଳ ଦେଇଥିବା ତିନିଟି ଦାନ ଅଛି: ଗାଈ, ପୃଥିବୀ (ଭୂମି) ଓ ସରସ୍ୱତୀ (ବିଦ୍ୟା/ବାଣୀ)। ଏଠାରେ ଏ ତିନିଟିକୁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ସମସ୍ତ କାମନାର ଫଳ ଦେବାଳି ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
Verse 5
यो ब्रूयाच्चापि शिष्याय धर्म्या ब्राह्मीं सरस्वतीम् । पृथिवीगोप्रदानाभ्यां तुल्यं स फलमश्लुते
ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ ଶିଷ୍ୟକୁ ଧର୍ମାନୁକୂଳ ବ୍ରାହ୍ମୀ ସରସ୍ୱତୀ—ବେଦବାଣୀ—ଉପଦେଶ ଦିଏ, ସେ ଭୂମିଦାନ ଓ ଗୋଦାନ ସମାନ ଫଳ ପାଏ।
Verse 6
तथैव गा: प्रशंसन्ति न तु देयं ततः परम् । संनिकृष्टफलास्ता हि लघ्वर्थाश्व युधिष्ठिर
ସେହିପରି ଗୋଦାନକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଛି; ତାହାଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନ ନାହିଁ। ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତାହାର ଫଳ ନିକଟକାଳରେ ମିଳେ, ଏବଂ ସେଇ ଗାଈମାନେ ଶୀଘ୍ର ଇଷ୍ଟାର୍ଥସିଦ୍ଧି କରାନ୍ତି।
Verse 7
मातर: सर्वभूतानां गाव: सर्वसुखप्रदा: । वृद्धिमाकाडुक्षता नित्यं गाव: कार्या: प्रदक्षिणा:
ଗାଈମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ମାତା ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି; ସେମାନେ ସର୍ବସୁଖ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି। ତେଣୁ ଯେ ବୃଦ୍ଧି ଓ ଅଭ୍ୟୁଦୟ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରେ, ସେ ନିତ୍ୟ ଗାଈମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିବା ଉଚିତ।
Verse 8
संताड्या न तु पादेन गवां मध्ये न च व्रजेत् । मंगलायतनं देव्यस्तस्मात् पूज्या: सदैव हि,गौओंको लात न मारे। उनके बीचसे होकर न निकले। वे मंगलकी आधारभूत देवियाँ हैं, अत: उनकी सदा ही पूजा करनी चाहिये
ଗାଈମାନଙ୍କୁ ପାଦରେ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଗୋଠର ମଧ୍ୟଦ୍ୱାରା ଯିବା ମଧ୍ୟ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଗାଈମାନେ ମଙ୍ଗଳର ଆଶ୍ରୟ ଦେବୀସ୍ୱରୂପା; ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କୁ ସଦା ପୂଜା ଓ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ୍।
Verse 9
प्रचोदनं देवकृतं गवां कर्मसु वर्तताम् । पूर्वमेवाक्षरं चान्यदभिधेयं तत: परम्
ଯଜ୍ଞକର୍ମରେ ନିଯୁକ୍ତ ଗୋବଂଶକୁ ହାଙ୍କିବାର ପ୍ରଥା ପ୍ରଥମେ ଦେବତାମାନେ ନିଜେ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ତେଣୁ ମୂଳ ନିୟମ ଏହି: ଯଜ୍ଞାର୍ଥେ ବଳଦକୁ ଜୋତିବା ଓ ହାଙ୍କିବା ପ୍ରଶଂସନୀୟ; କିନ୍ତୁ ଯଜ୍ଞବହିର୍ଭୂତ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଜୋତିବା କିମ୍ବା ଦଣ୍ଡାଦିରେ ହାଙ୍କିବା ନିନ୍ଦନୀୟ।
Verse 10
प्रचारे वा निवाते वा बुधो नोद्वेजयेत गा: । तृषिता हाभिवीक्षन्त्यो नरं हन्यु: सबान्धवम्
ଗାଈମାନେ ସ୍ୱଚ୍ଛନ୍ଦରେ ଚରୁଥିବେ କିମ୍ବା ଉପଦ୍ରବଶୂନ୍ୟ ଶାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ବସିଥିବେ—ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ସେମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ବେଗିତ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। କାରଣ ତୃଷାରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ଜଳକାମନାରେ ସେମାନେ ଯେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟକୁ ଦେଖନ୍ତି ଏବଂ ସେ ଜଳ ନ ଦିଏ, ସେତେବେଳେ ସେମାନେ କ୍ରୋଧଦୃଷ୍ଟିରେ ତାକୁ ବନ୍ଧୁ-ବାନ୍ଧବ ସହିତ ନାଶ କରାଇଦିଅନ୍ତି।
Verse 11
पितृसझानि सततं देवतायतनानि च । पूयन्ते शकृता यासां पूतं किमधिकं ततः:,जिनके गोबरसे लीपनेपर देवताओंके मन्दिर और पितरोंके श्राद्धस्थान पवित्र होते हैं, उनसे बढ़कर पावन और क्या हो सकता है?
ଯାହାଙ୍କର ଗୋବରରେ ପିତୃଶ୍ରାଦ୍ଧସ୍ଥାନ ଓ ଦେବମନ୍ଦିର ସଦା ପବିତ୍ର ହୁଏ—ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ପାବନ ଆଉ କ’ଣ ହୋଇପାରେ?
Verse 12
घासमुष्टिं परगवे दद्यात् संवत्सरं तु यः । अकृत्वा स्वयमाहारं व्रतं तत् सार्वकामिकम्
ଯେ ଲୋକ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତିଦିନ ନିଜେ ଭୋଜନ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଅନ୍ୟର ଗାଈକୁ ଏକ ମୁଠି ଘାସ ଦିଏ, ତାହାର ସେହି ବ୍ରତ ସମସ୍ତ ଧର୍ମସମ୍ମତ କାମନା ପୂରଣକାରୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
Verse 13
स हि पुत्रान् यशो<र्थ च श्रियं चाप्यधिगच्छति । नाशयत्यशुभं चैव दुःस्वप्रं चाप्पपोहति,वह अपने लिये पुत्र, यश, धन और सम्पत्ति प्राप्त करता है तथा अशुभ कर्म और दुःस्वप्नका नाश कर देता है
ଏପରି ବ୍ୟକ୍ତି ନିଶ୍ଚୟ ପୁତ୍ର, ଯଶ, ଧନ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଏ; ସେ ଅଶୁଭକୁ ନାଶ କରେ ଏବଂ ଦୁଷ୍ସ୍ୱପ୍ନକୁ ମଧ୍ୟ ଦୂର କରେ।
Verse 14
युधिछिर उवाच देया: किंलक्षणा गाव: काश्नापि परिवर्जयेत् । कीदृशाय प्रदातव्या न देया: कीदृशाय च
ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ପିତାମହ! କେମିତି ଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ କେଉଁଗୁଡ଼ିକୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ? କେମିତି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଗାଈ ଦେବା ଉଚିତ, ଏବଂ କେମିତିଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ?
Verse 15
भीष्मजीने कहा--राजन! दुराचारी, पापी, लोभी, असत्यवादी तथा देवयज्ञ और श्राद्धकर्म न करनेवाले ब्राह्मणको किसी तरह गौ नहीं देनी चाहिये
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ରାଜନ୍! ଦୁରାଚାରୀ, ପାପୀ, ଲୋଭୀ, ଅସତ୍ୟବାଦୀ ଏବଂ ଦେବଯଜ୍ଞ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମ ନ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଗାଈ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
Verse 16
भिक्षवे बहुपुत्राय श्रोत्रियायाहिताग्नये । दत्त्वा दशगवां दाता लोकानाप्रोत्यनुत्तमान्
ଯେ ବହୁପୁତ୍ରବାନ, ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ (ବେଦବେତ୍ତା) ଏବଂ ଆହିତାଗ୍ନି (ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୀ) ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗାଈ ପାଇଁ ଯାଚନା କରେ—ତାହାକୁ ଦଶଟି ଗାଈ ଦାନ କରୁଥିବା ଦାତା ଅନୁତ୍ତମ ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ପାଏ।
Verse 17
यश्चैव धर्म कुरुते तस्य धर्मफलं च यत् । सर्वस्यैवांशभाग् दाता त॑ निमित्तं प्रवृत्तय:
ଯେ ଗୋଦାନ ଗ୍ରହଣ କରି ଧର୍ମାଚରଣ କରେ, ତାହାର ଧର୍ମର ଯେ କିଛି ଫଳ ହୁଏ, ସେ ସମଗ୍ର ଧର୍ମଫଳର ଏକ ଅଂଶର ଭାଗୀ ଦାତା ମଧ୍ୟ ହୁଏ; କାରଣ ଦାତାଙ୍କ ନିମିତ୍ତରେ ହିଁ ସେ ଗୋଦାନରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୋଇଥିଲା।
Verse 18
यश्चैनमुत्पादयते यश्चैनं त्रायते भयात् । यश्चास्य कुरुते वृत्तिं सर्वे ते पितरस्त्रय:,जो जन्म देता है, जो भयसे बचाता है तथा जो जीविका देता है--ये तीनों ही पिताके तुल्य हैं
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଯେ ଜନ୍ମ ଦେଉଛି, ଯେ ଭୟରୁ ରକ୍ଷା କରୁଛି, ଏବଂ ଯେ ଜୀବିକାର ଉପାୟ ଯୋଗାଉଛି—ଏ ତିନିଜଣେ ମଧ୍ୟ ପିତାସମାନ।
Verse 19
कल्मषं गुरुशुश्रूषा हन्ति मानो महद् यश: । अपुत्रतां त्रय: पुत्रा अवृत्तिं दश धेनव:
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଗୁରୁଜନଙ୍କ ସେବା-ଶୁଶ୍ରୂଷା କଲ୍ମଷ ଓ ପାପକୁ ନାଶ କରେ; କିନ୍ତୁ ଅହଂକାର ମହାନ୍ ଯଶକୁ ମଧ୍ୟ ଧ୍ୱଂସ କରେ। ତିନି ପୁତ୍ର ପୁତ୍ରହୀନତାର ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ହରେ, ଏବଂ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଦଶ ଗାଈ ଜୀବିକାର ଅଭାବ ଦୂର କରେ।
Verse 20
वेदान्तनिष्ठस्य बहुश्रुतस्य प्रज्ञानतृप्तस्य जितेन्द्रियस्य । शिष्टस्य दान्तस्य यतस्य चैव भूतेषु नित्यं प्रियवादिनश्वल
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଦାନ୍ତନିଷ୍ଠ, ବହୁଶ୍ରୁତ, ଜ୍ଞାନରେ ତୃପ୍ତ, ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ; ଶିଷ୍ଟ, ଦାନ୍ତ, ଯତ୍ନଶୀଳ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ପ୍ରତି ନିତ୍ୟ ପ୍ରିୟବାଦୀ—ତାହାର ଜୀବିକାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ନିଶ୍ଚୟ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 21
यः क्षुद्धयाद् वै न विकर्म कुर्या- न्मृदुश्व शान्तो हाृतिथिप्रियश्व । वृत्तिं द्विजायातिसृजेत तस्मै यस्तुल्यशीलश्च सपुत्रदार:
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଯେ ଦ୍ୱିଜ ଭୁଖର ଚାପରେ ମଧ୍ୟ ଅଧର୍ମକର୍ମ କରେ ନାହିଁ; ଯେ ମୃଦୁ ଓ ଶାନ୍ତ, ଅତିଥିସତ୍କାରପ୍ରିୟ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି ସମଭାବୀ ଏବଂ ପୁତ୍ର-ଦାରା ସହ ଗୃହସ୍ଥ—ତାହାର ଜୀବିକାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅବଶ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 22
शुभे पात्रे ये गुणा गोप्रदाने तावान् दोषो ब्राह्मणस्वापहारे । सर्वावस्थं ब्राह्मणस्वापहारो दाराश्नैषां दूरतो वर्जनीया:
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଶୁଭ ପାତ୍ରକୁ ଗୋଦାନ କଲେ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ହୁଏ, ବ୍ରାହ୍ମଣର ଧନ ଅପହରଣ କଲେ ସେତେଇ ପାପ ହୁଏ। ତେଣୁ କୌଣସି ଅବସ୍ଥାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଧନ ହରଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏବଂ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ଅନୁଚିତ ସମ୍ପର୍କ ତ ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ ବର୍ଜନୀୟ।
Verse 25
भीष्म उवाच असदृवृत्ताय पापाय लुब्धायानृतवादिने । हव्यकव्यव्यपेताय न देया गौ: कथंचन
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଯାହାର ଆଚରଣ ଅସଦ୍, ଯେ ପାପୀ, ଲୋଭୀ ଓ ମିଥ୍ୟାଭାଷୀ, ଏବଂ ହବ୍ୟ (ଦେବଯଜ୍ଞାର୍ପଣ) ଓ କବ୍ୟ (ପିତୃଶ୍ରାଦ୍ଧ) ପ୍ରତି ଅଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ—ତାକୁ କେବେ ବି ଗାଈ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
Verse 69
(विप्रदारे परह्ते विप्रस्वनिचये तथा । परित्रायन्ति शक्तास्तु नमस्तेभ्यो मृतास्तु वा ।।
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଯେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ଅପହରଣ କିମ୍ବା ଅପମାନ ହୁଏ, କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଧନ ହରଣ ହୁଏ, ସେଠାରେ ଶକ୍ତି ଥାଇ ଯେମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି—ସେହି ରକ୍ଷକମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଯେମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ମୃତ ସମାନ। ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ବୈବସ୍ୱତ ଯମ ଏମିତି ଅବହେଳାକାରୀଙ୍କର ସଂହାରକ ହୁଅନ୍ତି; ସେ ନିତ୍ୟ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ, ଭର୍ତ୍ସନା କରି, ନରକରୁ କେବେ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହିପରି ଗାଈମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ—ରକ୍ଷା ଶୁଭ ଫଳ ଦେଏ, ପୀଡନ ଅଶୁଭ ଫଳ ଦେଏ। ବିଶେଷତଃ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗାଈଙ୍କୁ ନିଜ ପ୍ରୟାସରେ ରକ୍ଷା କଲେ ପୁଣ୍ୟ, ଏବଂ ସେମାନେ ହତ ହେଲେ ପାପ ହୁଏ।
Frequently Asked Questions
The chapter structures a normative problem: how to distinguish ethically valid giving from mere transfer, by requiring purity of intention, rightful acquisition, qualified recipients, and correct procedure—thereby linking moral quality to post-mortem outcomes.
It advances a psychology of destiny: cultivated aspiration at the time of death, supported by one’s prior discipline and giving, is portrayed as shaping the specific realm attained—framed as a lawful consequence of karma and intentionality.
Yes. The chapter states durable (akṣaya/śāśvata) results for cow-gifts and includes equivalence-claims to major rites (e.g., rājasūya/aśvamedha comparisons), presenting gopradāna as a high-merit act when performed with proper conditions.