Shloka 5
Adhyāya 57: Tapas–Dāna Phala
On the Fruits of Austerity and Giving
भारत! उस समय राजा कुशिकने वहाँ शिल्पियोंके अभिप्रायके अनुसार निर्मित और भी बहुत-से दिव्य पदार्थ देखे। कहीं चाँदीके शिखरोंसे सुशोभित पर्वत, कहीं कमलोंसे भरे सरोवर, कहीं भाँति-भाँतिकी चित्रशालाएँ तथा तोरण शोभा पा रहे थे। भूमिपर कहीं सोनेसे मढ़ा हुआ पक्का फर्श और कहीं हरी-हरी घासकी बहार थी ।।
bhārata! tadā rājā kuśiko tatra śilpinām abhiprāyānusāreṇa nirmitaṃ bahuvidhaṃ divyaṃ dravyajātaṃ dadarśa—kvacit rajataśikharaiḥ śobhitāḥ parvatāḥ, kvacit kamalapūrṇāni sarāṃsi, kvacit citraśālāḥ toraṇāni ca virājante; bhūmau kvacit suvarṇamaṇḍitaṃ dṛḍhaṃ talaṃ, kvacit haritaharitā tṛṇarājiḥ. sahakārān praphullāṃś ca ketakoddālakān varān | aśokān sahakundāṃś ca phullāṃś caivātimuktakān ||
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ହେ ଭାରତ, ସେ ସମୟରେ ରାଜା କୁଶିକ ସେଠାରେ ଶିଳ୍ପୀମାନଙ୍କ ଅଭିପ୍ରାୟ ଅନୁସାରେ ନିର୍ମିତ ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ଦେଖିଲେ। କେଉଁଠି ରୂପା ଶିଖରରେ ଶୋଭିତ ପର୍ବତ, କେଉଁଠି କମଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସରୋବର; ଆଉ କେଉଁଠି ନାନା ପ୍ରକାର ଚିତ୍ରଶାଳା ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ତୋରଣ। ଭୂମିରେ କେଉଁଠି ସୁବର୍ଣ୍ଣ-ପତ୍ରାଂକିତ ଦୃଢ଼ ତଳା, କେଉଁଠି ସବୁଜ ଘାସର ଛଟା। ଆମ୍ବ ଗଛରେ ମଞ୍ଜରୀ, କେତକ, ଉଦ୍ଦାଳକ, ଅଶୋକ-କୁନ୍ଦ ଓ ଫୁଲିଥିବା ଅତିମୁକ୍ତକ—ଏଭଳି ସମଗ୍ର ସ୍ଥାନ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ମଙ୍ଗଳର ସୁସଂଯୋଜିତ ଦର୍ଶନ ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage underscores a dharmic ideal of kingship where prosperity and beauty are not mere luxury but signs of ordered governance and auspiciousness—human skill (śilpa) aligned with right intention produces a harmonious environment that supports ethical life.
Bhishma describes how King Kushika beholds a marvelously constructed setting: silver-peaked mountains, lotus lakes, painted halls, ornate gateways, gold-laid floors, green grass, and many blossoming trees—an immersive vision of cultivated, almost celestial splendour.