Shloka 23
च्यवन-कुशिक-संवादः
Cyavana–Kuśika Dialogue on Hospitality, Service, and Lineage Questions
भीष्म उवाच आत्मवत् तस्य कुर्वीत संस्कारं स्वामिवत् तथा । त्यक्तो मातापितृभ्यां यः सवर्ण प्रतिपद्यते
bhīṣma uvāca | ātmavat tasya kurvīta saṃskāraṃ svāmivat tathā | tyakto mātāpitr̥bhyāṃ yaḥ savarṇaḥ pratipadyate |
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ— ପୁତ୍ର! ଏପରି ଶିଶୁର ସଂସ୍କାର ନିଜ ସନ୍ତାନ ପରି, ନିଜ ଆଶ୍ରିତ ପରି କରିବା ଉଚିତ। ଯାହାକୁ ମାତା-ପିତା ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି, ସେ ଯେ ପାଳକ ତାକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ପୋଷଣ କରେ, ସେହି ପାଳକଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣରେ ଗଣାଯାଏ; ତେଣୁ ପାଳକ ପିତା ନିଜ ବର୍ଣ୍ଣାନୁସାରେ ତାହାର ସଂସ୍କାର କରାଉ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
If parents abandon a child and a guardian accepts and maintains him, the guardian bears dharmic responsibility to perform the child’s saṃskāras properly, treating him as one’s own; the child is socially reckoned to the guardian’s varna for purposes of rites and formation.
In Bhishma’s dharma-instruction (Anushasana Parva), he lays down a rule concerning an abandoned child: once taken in by a protector, the child’s ritual upbringing and social classification for rites follow the protector who assumes care.