Shloka 18
Devaśarmā–Vipula Dialogue on Ahorātra–Ṛtu as Moral Witnesses (अनुशासन पर्व, अध्याय ४३)
विशेषेण तु राजेन्द्र वत्रहा पाकशासन: । उसका रूप देखकर देवता, गन्धर्व और दानव भी मतवाले हो जाते थे। राजेन्द्र! वृत्रासुरका वध करनेवाले पाकशासन इन्द्र उस स्त्रीपर विशेषरूपसे आसक्त थे ।।
viśeṣeṇa tu rājendra vṛtrahā pākaśāsanaḥ | tasyā rūpaṃ dṛṣṭvā devatā gandharvāś ca dānavāś ca matta-bhāvam āpadyante sma | rājendra vṛtrāsura-vadha-kartā pākaśāsana indras tasyāṃ striyāṃ viśeṣata āsakta āsīt || nārīṇāṃ carita-jñaś ca devaśarmā mahāmuniḥ |
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ବୃତ୍ରାସୁରବଧକ ପାକଶାସନ ଇନ୍ଦ୍ର ସେଇ ସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରତି ବିଶେଷ ଭାବେ ଆସକ୍ତ ଥିଲେ। ତାହାର ରୂପ ଦେଖିଲେ ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ କାମମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇଯାଉଥିଲେ। ତେଣୁ, ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବୃତ୍ରହା ଶକ୍ର ତାହା ପ୍ରତି ବିଶେଷ ଆକର୍ଷିତ ଥିଲେ। ଏବଂ ମହାମୁନି ଦେବଶର୍ମା ନାରୀଚରିତ୍ରଜ୍ଞ ଥିଲେ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even the mightiest—Indra himself—can be overpowered by attraction; therefore dharma requires vigilance, restraint, and discernment, especially for rulers whose lapses can have wider consequences.
Bhīṣma describes a woman whose beauty overwhelms even celestial beings, emphasizing that Indra (Vṛtra’s slayer) became particularly attached to her, and he introduces Devaśarmā as a sage knowledgeable about women’s conduct, setting up further counsel or exemplum.