Shloka 16
Vipula’s Yogic Protection of the Guru’s Household (विपुलस्य योगरक्षा / Vipulasya Yogarakṣā)
Devanagari script
अनर्थित्वान्मनुष्याणां भयात् परिजनस्य च । मर्यादायाममर्यादा: स्त्रियस्तिष्ठन्ति भर्तृषु
Translation
ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କରେ ସ୍ୱୟଂ ମର୍ଯ୍ୟାଦାର ଧ୍ୟାନ ସ୍ଥିର ରହେ ନାହିଁ; ଯେତେବେଳେ ଚାହୁଁଥିବା ପୁରୁଷ ମିଳେ ନାହିଁ, ପରିଜନଙ୍କ ଭୟ ଥାଏ ଏବଂ ପତି ନିକଟରେ ଥାନ୍ତି—ସେତେବେଳେ ହିଁ ସେମାନେ ମର୍ଯ୍ୟାଦାରେ ରହିପାରନ୍ତି।
Word by Word
अनर्थित्वात्from lack of a worthy man / from being without a protector
अनर्थित्वात्:
Apadana
TypeNoun
Rootअनर्थित्व (अनर्थिन् + त्व)
FormNeuter, Ablative, Singular
मनुष्याणाम्of men
मनुष्याणाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootमनुष्य
FormMasculine, Genitive, Plural
भयात्from fear
भयात्:
Apadana
TypeNoun
Rootभय
FormNeuter, Ablative, Singular
परिजनस्यof relatives / family members
परिजनस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootपरिजन
FormMasculine, Genitive, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
मर्यादायाम्within propriety / within bounds
मर्यादायाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमर्यादा
FormFeminine, Locative, Singular
अमर्यादाःunrestrained / immodest
अमर्यादाः:
Karta
TypeAdjective
Rootअमर्याद (अ- + मर्याद)
FormFeminine, Nominative, Plural
स्त्रियःwomen
स्त्रियः:
Karta
TypeNoun
Rootस्त्री
FormFeminine, Nominative, Plural
तिष्ठन्तिstand / remain
तिष्ठन्ति:
TypeVerb
Rootस्था (तिष्ठति)
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
भर्तृषुin/with (their) husbands
भर्तृषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभर्तृ
FormMasculine, Locative, Plural
Speaker
भीष्म उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes