Shloka 25
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
ब्रहद्मणामपि यद् ब्रह्म पराणामपि यत् परम्
vāyudeva uvāca | brahmaṇām api yad brahma parāṇām api yat param | yo vedānām api veda uttamānām api cottamaḥ | tejasām api tejaḥ sa tapasām api tapaḥ | śāntānām api yaḥ śāntaḥ kāntīnām api kāntiḥ | jitendriyāṇām api yaḥ jitendriyaḥ buddhimatām api buddhir | devānām api devo ya ṛṣīṇām api ṛṣiḥ | yajñānām api yajñaḥ sa kalyāṇānām api kalyāṇam | rudrāṇām api rudro yaḥ prabhāvavatām īśvarāṇām api prabhā | yoginām api yogī ca kāraṇānām api kāraṇam | yasmāt sarve lokāḥ prabhavanti punar eva ca tasminn eva pralīyante | yaḥ sarvabhūtātma sa evāmita-tejā bhagavān śivaḥ | tasya me śṛṇu vīra sahasram aṣṭottaraṃ nāmnāṃ varṇanam | śravaṇamātreṇa ca sarvakāmān avāpsyasi ||
ବାୟୁଦେବ କହିଲେ—ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମ, ପରମମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ପରମ; ବେଦମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ବେଦ, ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତେଜର ମଧ୍ୟ ତେଜ, ତପର ମଧ୍ୟ ତପ; ଶାନ୍ତମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ପରମ ଶାନ୍ତ, କାନ୍ତିର ମଧ୍ୟ କାନ୍ତି; ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ପରମ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ, ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ବୁଦ୍ଧି; ଦେବମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଦେବ, ଋଷିମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଋଷି; ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଯଜ୍ଞ, କଲ୍ୟାଣମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ କଲ୍ୟାଣ; ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ରୁଦ୍ର; ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଈଶ୍ୱରମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଐଶ୍ୱର୍ୟ; ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଯୋଗୀ; କାରଣମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ କାରଣ— ଯାହାଠାରୁ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଯାହାରେ ପୁନଃ ଲୀନ ହୁଅନ୍ତି; ଯିଏ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ଆତ୍ମା—ସେ ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ ଭଗବାନ ଶିବ। ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ତାଙ୍କର ଏକ ହଜାର ଆଠ ନାମର କୀର୍ତ୍ତନ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ। କେବଳ ଶ୍ରବଣମାତ୍ରେ ତୁମେ ତୁମ ସମସ୍ତ କାମନା ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse presents Śiva as the supreme ground of all excellences—knowledge, austerity, peace, radiance, self-control, and sacrificial merit—and as the cosmic source into whom all worlds arise and dissolve. It also teaches the devotional efficacy of śravaṇa (reverent hearing): listening to the Lord’s names is portrayed as a powerful spiritual act that fulfills aims and purifies intention.
Vāyudeva begins a formal praise of Śiva, introducing him through a chain of superlative epithets and then announcing the forthcoming recitation of Śiva’s 1008 names. He addresses a heroic listener (implicitly a ‘best of men’) and promises that mere hearing of the name-litany will grant the listener’s desired goals.