Shloka 18

Devanagari script

अतः: पर प्रवक्ष्यामि लोकानां कर्मसाक्षिण:

Transliteration

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi lokānāṃ karmasākṣiṇaḥ

Translation

ଅତଃ ଏବେ ମୁଁ ଲୋକମାନଙ୍କ କର୍ମର ସାକ୍ଷୀ ଥିବା ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି। ସେମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ରହି ସୁଦ୍ଧା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଶୁଭାଶୁଭ କର୍ମକୁ ସଦା ଦେଖନ୍ତି, ଏବଂ ଯଜ୍ଞ, ଦାନ ଓ ସୁକୃତର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ନାମ—ମୃତ୍ୟୁ, କାଳ, ବିଶ୍ୱେଦେବ ଏବଂ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ ପିତୃଗଣ। ଏହାଛଡ଼ା ତପସ୍ବୀ ମୁନି ଓ ତପ ଏବଂ ମୋକ୍ଷରେ ନିଷ୍ଠ ସିଦ୍ଧ ମହର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ସମଗ୍ର ଜଗତ ପ୍ରତି ହିତଦୃଷ୍ଟି ରଖନ୍ତି। ନିଜ ନାମକୁ କୀର୍ତ୍ତନ କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଶୁଭ ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Word by Word

• अतः: therefore/from this
• Type: Indeclinable
• Root: अतः

• परम्: further/next
• Type: Indeclinable
• Root: पर

• प्रवक्ष्यामि: I shall declare/tell
• Type: Verb
• Root: वच्
• Form: Lṛṭ (simple future), 1st, singular, Parasmaipada

• लोकानाम्: of the worlds/of people
• Type: Noun
• Root: लोक
• Form: masculine, genitive, plural

• कर्म: of action/deeds
• Type: Noun
• Root: कर्मन्
• Form: neuter, genitive, singular

• साक्षिणः: witnesses
• साक्षिणः: Karta
• Type: Noun
• Root: साक्षिन्
• Form: masculine, nominative, plural

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• Mṛtyu
• Kāla
• Viśvedevas
• Pitṛgaṇa (Pitṛs)
• Munis (ascetic sages)
• Siddha Maharṣis

Educational Q&A

What is the core teaching?

Actions are not morally private: unseen cosmic principles and divine/ancestral beings (and also realized sages) continually witness beings’ good and bad deeds. Remembering and honoring these witnesses—especially through name-recitation—supports ethical living and yields auspicious results.

What is happening in the narrative?

In the Anuśāsana Parva, Bhīṣma continues instructing Yudhiṣṭhira on dharma. Here he introduces a set of ‘witnesses of karma’—Mṛtyu, Kāla, the Viśvedevas, and the Pitṛs—and adds that ascetics and perfected seers also watch the world with goodwill, granting benefits to those who praise them.