Shloka 42
Bhīṣma’s Yogic Departure, Royal Cremation, and Gaṅgā’s Lament (भीष्मस्य योगयुक्त्या देहत्यागः, पितृमेधः, गङ्गाविलापः)
माधवस्यास्य माहात्म्यं श्रुतं यत् कथितं मया । तदेव तावत् पर्याप्तं सज्जनस्य निदर्शनम्
bhīṣma uvāca | mādhavasyāsya māhātmyaṃ śrutaṃ yat kathitaṃ mayā | tadeva tāvat paryāptaṃ sajjanasya nidarśanam | ataḥ kuntīnandana tvam ātmabhrātṛbandhubhiḥ svajanair iha śokaṃ na kartum arhasi | kauravakulānandavardhana yudhiṣṭhira tvam sadā krodhahīnaḥ śāntaś ca bhava | mayā yathā śrutaṃ tathā mādhavasya śrī-kṛṣṇasya māhātmyaṃ kathitam | etāvatāiva tasya mahimnaḥ bodhāya paryāptaṃ sajjanānāṃ digdarśanamātram iti |
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ମୁଁ ଯେପରି ଶୁଣିଥିଲି, ସେପରି ଏହି ମାଧବ (ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ)ଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ତୁମକୁ କହିଦେଲି। ସଜ୍ଜନଙ୍କ ପାଇଁ ଏତିକି ମାତ୍ର ସଙ୍କେତ-ରୂପେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ। ତେଣୁ, କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ! ଏଠାରେ ତୁମ ଭାଇ, ବନ୍ଧୁ-ବାନ୍ଧବ ଓ ସ୍ୱଜନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଇବାଳା ଯୁଧିଷ୍ଠିର! ସଦା କ୍ରୋଧହୀନ ହୋଇ ଶାନ୍ତିରେ ଅବସ୍ଥିତ ରୁହ। ମାଧବଙ୍କ ମହିମା ବିଷୟରେ ମୁଁ ଯାହା କହିଲି, ତାହା ବୋଧ ଜାଗ୍ରତ କରିବାକୁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ; ସତ୍ପୁରୁଷଙ୍କ ପାଇଁ ତ ସାଧାରଣ ସୂଚନା ମଧ୍ୟ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ହୋଇଯାଏ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma urges Yudhishthira to abandon grief for kinsmen and to cultivate krodha-hīnatā (freedom from anger) and śānti (inner peace). He adds that even a brief account of Krishna’s greatness is enough to orient a noble person toward right understanding and conduct.
In the Anushasana Parva’s instruction-setting, Bhishma concludes a praise/teaching about Madhava (Krishna) and turns directly to Yudhishthira with counsel: do not lament for family losses and remain calm and angerless, taking the narrated glory of Krishna as a sufficient moral-spiritual pointer.