Adhyaya 127
Umā’s Inquiry and the Manifestation of the Third Eye (उमा–प्रश्नः तृतीयनेत्रोत्पत्तिः)
Upa-parva: Umā–Maheśvara Saṃvāda (Dialogic Episode within Anuśāsana Parva)
Bhīṣma states that Nārada, revered as Nārāyaṇa’s intimate associate, recounts a dialogue of Śaṃkara with Umā. Śiva is depicted performing austerities on the sacred Himavat, surrounded by siddhas and cāraṇas, with a vast retinue of bhūtas, yakṣas, gandharvas, and other beings; the setting is richly ornamented with divine flowers, fragrances, music, and celebratory movement. Umā approaches with attendants, carrying a golden vessel of waters gathered from all tīrthas, accompanied by auspicious mountain streams and floral showers. In playful intimacy, she covers Śiva’s eyes; immediately the assembly is plunged into darkness, ritual sounds cease, and fear spreads as if the sun had vanished. To protect beings, Śiva brings forth a radiant third eye from his forehead; its intense blaze scorches the forested mountain like a cosmic fire. Seeing the mountain’s distress, Umā submits with folded hands; Śiva, pleased, restores the landscape to its natural state. Umā then articulates a structured set of questions: why the third eye arose, why the mountain burned and was restored, and why Śiva bears particular faces, matted hair, the blue throat, the pināka bow, and ascetic marks. Śiva invites her to listen to the causal explanations (hetu) behind these forms, setting up the continuation of the doctrinal-etiological discourse.
Chapter Arc: Bhishma recounts a celestial marvel: Kaikeyi’s daughter Sumana, radiant and seated in a vimana, is questioned by the sage-like Shandili—how did she wash away sin and attain Devaloka? → Shandili presses for the precise vrata and daily conduct behind such a destiny. Sumana begins to enumerate not grand rituals but minute, relentless disciplines of pativrata-life—service, restraint, and alignment of her will with her husband’s. → Sumana’s vow crystallizes into a severe inner law: she honors her husband’s return with seat and worship; she rejects any food he disapproves; she will not disturb his sleep even when urgent work arises—placing his ease above her own impulses and convenience. → The chapter resolves by presenting these practices as the ‘var’ (boon/fruit) of pativrata-dharma: purity of conduct, conquest of ego, and the merit that carries one to luminous worlds. The dialogue frames domestic fidelity as a spiritual path with cosmic consequence.
Shlokas
Verse 1
(दाक्षिणात्य अधिक पाठके ४ श्लोक मिलाकर २४ श्लोक हैं) पा गा त्रयोविशर्त्याधिकशततमो< ध्याय: शाण्डिली और सुमनाका संवाद--पतिव्रता स्त्रियोंके कर्तव्यका वर्णन युधिछिर उवाच सत्स्त्रीणां समुदाचारं सर्वधर्मविदां वर । श्रोतुमिच्छाम्यहं त्वत्तस्तन्मे ब्रूहि पितामह
ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ— ହେ ପିତାମହ! ସମସ୍ତ ଧର୍ମଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସତୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସଦାଚାରର ସ୍ୱରୂପ ଆପଣଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି। ଦୟାକରି ତାହା ମୋତେ କହନ୍ତୁ। (ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟ ଅଧିକ ପାଠରେ ୪ ଶ୍ଲୋକ ଯୋଗେ ମୋଟ ୨୪ ଶ୍ଲୋକ।) ଏହା ଏକଶେ ତେଇଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ—ଶାଣ୍ଡିଲୀ ଓ ସୁମନାଙ୍କ ସଂବାଦ; ପତିବ୍ରତା ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନା।
Verse 2
भीष्म उवाच सर्वज्ञां सर्वतत्त्वज्ञां देवलोके मनस्विनीम् । कैकेयी सुमना नाम शाण्डिलीं पर्यपृच्छत
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ରାଜନ୍! ଏହା ଦେବଲୋକର କଥା। ସର୍ବଜ୍ଞା, ସର୍ବତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞା ଓ ମନସ୍ୱିନୀ ଶାଣ୍ଡିଲୀ ଦେବୀଙ୍କୁ କେକୟରାଜଙ୍କ କନ୍ୟା ସୁମନା ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନ କଲା।
Verse 3
केन वृत्तेन कल्याणि समाचारेण केन वा | विधूय सर्वपापानि देवलोक॑ त्वमागता,“कल्याणि! तुमने किस बर्ताव अथवा किस सदाचारके प्रभावसे समस्त पापोंका नाश करके देवलोकमें पदार्पण किया है?
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ— “କଲ୍ୟାଣୀ! କେଉଁ ଜୀବନବୃତ୍ତି କିମ୍ବା କେଉଁ ସଦାଚାରର ପ୍ରଭାବରେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ପାପ ଝାଡ଼ି ଦେଇ ଦେବଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲ? କେଉଁ ଧର୍ମନିୟମ ତୁମକୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଗଲା?”
Verse 4
हुताशनशिखेव त्वं ज्वलमाना स्वतेजसा । सुता ताराधिपस्येव प्रभया दिवमागता
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ— “ତୁମେ ନିଜ ତେଜରେ ଯଜ୍ଞାଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ଜ୍ୱଳୁଛ; ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କନ୍ୟା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପ୍ରଭାରେ ଦୀପ୍ତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ଆସିଛ।”
Verse 5
अरजांसि च वस्त्राणि धारयन्ती गतक्लमा । विमानस्था शुभा भासि सहस्रगुणमोजसा
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ— “ତୁମେ ନିର୍ମଳ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି, କ୍ଲାନ୍ତିରହିତ ହୋଇ, ବିମାନରେ ଆସୀନ। ତୁମ ଆକୃତି ଶୁଭମୟ; ନିଜ ତେଜରେ ତୁମେ ସହସ୍ରଗୁଣ ଶୋଭା ପାଉଛ।”
Verse 6
न त्वमल्पेन तपसा दानेन नियमेन वा । इमं लोकमनुप्राप्ता त्वं हि तत्त्व वदस्व मे
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ— “ଅଳ୍ପ ତପସ୍ୟାରେ, କେବଳ ଦାନରେ, କିମ୍ବା ମାତ୍ର ବାହ୍ୟ ନିୟମରେ ତୁମେ ଏହି ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରିନାହ। ତେଣୁ ଯେ ତତ୍ତ୍ୱ, ସେହିଟି ମୋତେ କୁହ—ଯଥାର୍ଥ କଥା କହ।”
Verse 7
'थोड़ी-सी तपस्या थोड़े-से दान या छोटे-मोटे नियमोंका पालन करके तुम इस लोकमें नहीं आयी हो। अत: अपनी साधनाके सम्बन्धमें सच्ची-सच्ची बात बताओ' ।।
ସୁମନା ଏପରି ମଧୁର ବାଣୀରେ ପଚାରିଲେ। ତେବେ ମନୋହର ହାସ୍ୟମୁଖୀ ଶାଣ୍ଡିଲୀ ସଂୟତ ଓ ନମ୍ର ବଚନରେ ସୁମନାକୁ ଏହିପରି କହିଲେ।
Verse 8
नाहं काषायवसना नापि वल्कलधारिणी । न च मुण्डा च जटिला भूत्वा देवत्वमागता
ଦେବି! ମୁଁ ନ କାଷାୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଛି, ନ ବଲ୍କଳବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଛି; ନ ମୁଣ୍ଡନ କରିଛି, ନ ଜଟା ରଖିଛି—ଏପରି ବାହ୍ୟ ତପୋଚିହ୍ନରେ ମୁଁ ଦେବତ୍ୱ ପାଇନି।
Verse 9
अहितानि च वाक्यानि सर्वाणि परुषाणि च । अप्रमत्ता च भर्तारें कदाचिन्नाहमब्रुवम्,“मैंने सदा सावधान रहकर अपने पतिदेवके प्रति मुँहले कभी अहितकर और कठोर वचन नहीं निकाले हैं
ମୁଁ ସଦା ସଚେତନ ଓ ସଂଯମୀ ରହି, ମୋ ପତିଙ୍କ ପ୍ରତି କେବେ—ଏକଥର ମଧ୍ୟ—ଅହିତକର କିମ୍ବା କଠୋର ବଚନ କହିନି; ମୋର ବାଣୀ ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ ନଦେଉ ବୋଲି ମୁଁ ରକ୍ଷା କରିଛି।
Verse 10
देवतानां पितृणां च ब्राह्मणानां च पूजने । अप्रमत्ता सदा युक्ता श्वश्रूश्वशुरवर्तिनी,“मैं सदा सास-ससुरकी आज्ञामें रहती और देवता, पितर तथा ब्राह्मणोंकी पूजामें सदा सावधान होकर संलग्न रहती थी
ଦେବତା, ପିତୃଗଣ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପୂଜାରେ ମୁଁ ସଦା ସଚେତନ ହୋଇ ନିୟୁକ୍ତ ଥିଲି; ଏବଂ ଶ୍ୱଶ୍ରୁ-ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ରହି ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଚାଲୁଥିଲି।
Verse 11
“किसीकी चुगली नहीं खाती थी। चुगली करना मेरे मनको बिलकुल नहीं भाता था। मैं घरका दरवाजा छोड़कर अन्यत्र नहीं खड़ी होती और देरतक किसीसे बात नहीं करती थी
ମୁଁ କାହାରି ଚୁଗୁଲି କରୁନଥିଲି; ଚୁଗୁଲି କରିବା ମୋ ମନକୁ ସର୍ବଥା ଅପ୍ରିୟ ଥିଲା। ମୁଁ ଘରର ଦ୍ୱାର ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟତ୍ର ଦାଁଡ଼ି ରହୁନଥିଲି, ନା କାହା ସହିତ ଦେରି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କଥା ହୁଏ।
Verse 12
असद वा हसितं किंचिदहितं वापि कर्मणा । रहस्यमरहस्यं वा न प्रवर्तामि सर्वथा
ମୁଁ କେବେ କାହା ସହିତ ଅଶୋଭନ ପରିହାସ କରିନି, ନା ମୋ କର୍ମଦ୍ୱାରା କାହାରି ଅହିତ ହେବାକୁ ଦେଇଛି। ଏକାନ୍ତ ହେଉ କି ସଭା—ଗୁପ୍ତ ହେଉ କି ପ୍ରକଟ—ଏପରି ଅନୁଚିତ ଆଚରଣରେ ମୁଁ ସର୍ବଥା ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୁଏନି।
Verse 13
कार्यार्थ निर्गतं चापि भर्तारें गृहमागतम् । आसनेनोपसंयोज्य पूजयामि समाहिता
ମୋ ସ୍ୱାମୀ କୌଣସି କାମରେ ବାହାରକୁ ଯାଇ ପୁଣି ଘରକୁ ଫେରିଲେ, ମୁଁ ଉଠି ତାଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ଆସନରେ ସମ୍ମାନରେ ବସାଇ, ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ତାଙ୍କର ପୂଜା-ସେବା କରୁଥିଲି।
Verse 14
यदन्नं नाभिजानाति यद् भोज्यं नाभिनन्दति । भक्ष्यं वा यदि वा लेहां तत्सव॑ वर्जयाम्यहम्
ମୋ ସ୍ୱାମୀ ଯେଉଁ ଅନ୍ନକୁ ଗ୍ରହଣଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ମାନୁଥିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଯେଉଁ ଭକ୍ଷ୍ୟ, ଭୋଜ୍ୟ କିମ୍ବା ଲେହ୍ୟ ପଦାର୍ଥକୁ ସେ ଅନୁମୋଦନ କରୁଥିଲେ ନାହିଁ—ସେ ସବୁକୁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ପରିତ୍ୟାଗ କରୁଥିଲି।
Verse 15
कुट॒म्बार्थे समानीतं यर्त्किंचित् कार्यमेव तु । प्रातरुत्थाय तत्सर्व कारयामि करोमि च,'सारे कुट॒म्बके लिये जो कुछ कार्य आ पड़ता, वह सब मैं सबेरे ही उठकर कर-करा लेती थी
କୁଟୁମ୍ବର ହିତ ପାଇଁ ଯେ କୌଣସି ଛୋଟ-ବଡ଼ କାମ ଆସୁଥିଲା, ମୁଁ ପ୍ରଭାତେ ଉଠି ସେ ସବୁ ନିଜେ କରୁଥିଲି ଏବଂ କରାଉଥିଲି ମଧ୍ୟ।
Verse 16
(अग्निसंरक्षणपरा गृहशुद्धि च कारये । कुमारान् पालये नित्यं कुमारी परिशिक्षये ।।
ମୁଁ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରର ଅଗ୍ନିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖୁଥିଲି ଏବଂ ନିୟମିତ ଲେପା-ପୋଛା କରି ଘରକୁ ଶୁଦ୍ଧ ରଖୁଥିଲି। ପ୍ରତିଦିନ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ପାଳନ କରୁଥିଲି ଏବଂ କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ନାରୀଧର୍ମର ଶିକ୍ଷା ଦେଉଥିଲି। ନିଜ ପ୍ରିୟ ଖାଦ୍ୟବସ୍ତୁ ତ୍ୟାଗ କରି ମଧ୍ୟ ଗର୍ଭର ସୁରକ୍ଷାରେ ସଦା ଲଗ୍ନ ରହୁଥିଲି। ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେବା, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ କ୍ରୋଧ କରିବା କିମ୍ବା ତାଙ୍କୁ ପୀଡ଼ା ଦେବା—ଏ ସବୁକୁ ମୁଁ ସଦାକାଳ ପାଇଁ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲି। ମୋ ଘରେ କେବେ ଧାନ୍ୟ ଛିଟାଯାଉନଥିଲା; ଅନ୍ନ ମଧ୍ୟ ଅବହେଳାରେ ବିକିରଣ ହୁଏନଥିଲା। ମୁଁ ଘରର ଗାଈମାନଙ୍କୁ ଘାସ-ଭୁସା ଖୁଆଇ, ପାଣି ପିଆଇ ତୃପ୍ତ କରୁଥିଲି ଏବଂ ରତ୍ନ ପରି ତାଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିଲି। ଶୁଦ୍ଧ ଅବସ୍ଥାରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ି ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଭିକ୍ଷା ଦେଉଥିଲି। ଯଦି ମୋ ପତି କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟବଶ ପ୍ରବାସକୁ ଯାଉଥିଲେ, ତେବେ ମୁଁ ନିୟମ-ସଂଯମରେ ରହି ଅନେକ ମଙ୍ଗଳକାର୍ଯ୍ୟରେ ଲଗ୍ନ ରହୁଥିଲି।
Verse 17
यदि मेरे पति किसी आवश्यक कार्यवश कभी परदेश जाते तो मैं नियमसे रहकर उनके कल्याणके लिये नाना प्रकारके मांगलिक कार्य किया करती थी ।।
ସ୍ୱାମୀ ବାହାରକୁ ଚାଲିଗଲେ ମୁଁ ଆଖିରେ ଅଞ୍ଜନ ଲଗାଇବା, କପାଳରେ ଗୋରୋଚନା ତିଳକ ଦେବା, ତେଲ ଲଗାଇ ସ୍ନାନ କରିବା, ଫୁଲମାଳା ପିନ୍ଧିବା, ସୁଗନ୍ଧିତ ଅନୁଲେପନ କରିବା କିମ୍ବା ଶୃଙ୍ଗାର କରିବା—ଏସବୁକୁ ମୁଁ ପସନ୍ଦ କରୁନଥିଲି। ତାଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ସଂଯମ ରଖି ମୁଁ ତାଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳକାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲି।
Verse 18
नोत्थापयामि भर्तारें सुखसुप्तमहं सदा । आन्तरेष्वपि कार्येषु तेन तुष्यति मे मन:
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ମୋ ସ୍ୱାମୀ ସୁଖରେ ଶୋଇଥିଲେ ମୁଁ କେବେ ତାଙ୍କୁ ଜଗାଏ ନାହିଁ। ମଧ୍ୟରେ ଆବଶ୍ୟକ କାମ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ନିବୃତ୍ତ ରହେ; ଏହାଦ୍ୱାରା ମୋ ମନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହେ।
Verse 19
“जब स्वामी सुखपूर्वक सो जाते उस समय आवश्यक कार्य आ जानेपर भी मैं उन्हें कभी नहीं जगाती थी। इससे मेरे मनको विशेष संतोष प्राप्त होता था ।।
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ସ୍ୱାମୀ ସୁଖରେ ଶୋଇଥିଲେ ଆବଶ୍ୟକ କାମ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ କେବେ ତାଙ୍କୁ ଜଗାଏ ନଥିଲି; ଏହାରୁ ମୋ ଅନ୍ତରେ ଗଭୀର ସନ୍ତୋଷ ହୁଏ। ପରିବାର ପାଳନ-ପୋଷଣ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କେବେ କଷ୍ଟ ଦେଉନଥିଲି। ଘରର ଗୁପ୍ତ କଥା ସଦା ଗୋପନ ରଖୁଥିଲି ଏବଂ ଘର-ଆଙ୍ଗଣକୁ ନିତ୍ୟ ଝାଡ଼ୁ ଦେଇ ସଫା ଓ ସୁସଜ୍ଜିତ ରଖୁଥିଲି।
Verse 20
इमं धर्मपथं नारी पालयन्ती समाहिता । अरुन्धतीव नारीणां स्वर्गलोके महीयते
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଯେ ନାରୀ ସଦା ସଚେତନ ଓ ସଂୟମୀ ରହି ଏହି ଧର୍ମପଥକୁ ପାଳନ କରେ, ସେ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅରୁନ୍ଧତୀ ସମାନ ପୂଜ୍ୟ ହୁଏ; ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ବିଶେଷ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୁଏ।
Verse 21
भीष्मजी कहते हैं--युधिष्ठिर! सुमनाको इस प्रकार पातितव्रत्य धर्मका उपदेश देकर तपस्विनी महाभागा शाण्डिली देवी तत्काल वहाँ अदृश्य हो गयीं
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଯୁଧିଷ୍ଠିର! ଏହିପରି ସୁମନକାକୁ ପାତିତବ୍ରତ୍ୟ-ଧର୍ମର ଉପଦେଶ ଦେଇ ତପସ୍ୱିନୀ ମହାଭାଗା ଶାଣ୍ଡିଲୀ ଦେବୀ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେଠାରେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।
Verse 22
यश्चेदं पाण्डवाख्यानं पठेत् पर्वणि पर्वणि । स देवलोकं सम्प्राप्य नन्दने स सुखी वसेत्
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ! ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ବଦିନରେ ଏହି ପାଣ୍ଡବାଖ୍ୟାନ ପାଠ କରେ, ସେ ଦେବଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ନନ୍ଦନବନରେ ସୁଖରେ ବସେ।
Verse 23
भीष्म उवाच एतदाख्याय सा देवी सुमनायै तपस्विनी । पतिधर्म महाभागा जगामादर्शनं तदा
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଏହି ବୃତ୍ତାନ୍ତ ସୁମନାଙ୍କୁ କହି ସେ ତପସ୍ୱିନୀ ଦେବୀ, ପତିଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼ ମହାଭାଗା, ସେତେବେଳେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।
Verse 113
पैशुन्ये न प्रवर्तामि न ममैतन्मनोगतम् । अद्वारि न च तिष्ठामि चिरं न कथयामि च
ମୁଁ ପୈଶୁନ୍ୟ (ଚୁଗୁଳି/ନିନ୍ଦା)ରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୁଏନି; ଏପରି ଭାବନା ମୋ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଉଠେନି। ମୁଁ ପରଙ୍କ ଦ୍ୱାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦାଁଡ଼ି ରହେନି, ନା ଦୀର୍ଘ କଥା କହେ।
Verse 122
इस प्रकार श्रीमह्ाभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें मैत्रेयकी भिक्षाविषयक एक सौ बाईसवाँ अध्याय पूरा हुआ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀମହାଭାରତର ଅନୁଶାସନପର୍ବାନ୍ତର୍ଗତ ଦାନଧର୍ମପର୍ବରେ ମୈତ୍ରେୟଙ୍କ ଭିକ୍ଷାବିଷୟକ ଏକଶେ ବାଇଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
Verse 123
इति श्रीमहा भारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि शाण्डिलीसुमनासंवादे त्रयोविंशत्यधिकशततमो<ध्याय:
ଇତି ଶ୍ରୀମହାଭାରତର ଅନୁଶାସନପର୍ବର ଦାନଧର୍ମପର୍ବରେ ଶାଣ୍ଡିଲୀ–ସୁମନା ସଂବାଦର ଏକଶେ ତେଇଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
Frequently Asked Questions
The tension is between intimate play and cosmic consequence: a private act (covering the eyes) produces public disorder (darkness), requiring authority to intervene responsibly to protect beings.
Power (tejas) is justified by protection and restoration: even when destructive capacity manifests, it is subordinated to re-establishing order and relieving fear, modeling disciplined sovereignty.
No explicit phalaśruti appears in the provided passage; instead, the chapter functions as an etiological prologue, promising causal explanations (hetu) for Śiva’s forms and thereby grounding devotional understanding in narrative reasoning.