Shloka 49

भुवनकोशविन्यासनिर्णयः (ज्योतिर्गति-वृष्टिचक्र-वर्णनम्)

Devanagari script

विरिञ्चोच्छ्वासजाः सर्वे प्रवहस्कन्धजास्ततः पक्षजाः पुष्कराद्याश् च वर्षन्ति च यदा जलम्

Transliteration

viriñcocchvāsajāḥ sarve pravahaskandhajāstataḥ pakṣajāḥ puṣkarādyāś ca varṣanti ca yadā jalam

Translation

ଏହି ସମସ୍ତ ମେଘ ବିରିଞ୍ଚି (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କ ଉଚ୍ଛ୍ୱାସରୁ ଜନ୍ମିତ। ସେମାନଙ୍କୁ ନେଇ ‘ପ୍ରବହ’ ବର୍ଗର ମେଘ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଶାଖାରୁ ପକ୍ଷଯୁକ୍ତ—ପୁଷ୍କର ଆଦି—ଜନ୍ମି, ସମୟ ଆସିଲେ ଜଳ ବର୍ଷା କରନ୍ତି।

Word by Word

• विरिञ्च (viriñci): Brahmā

• उच्छ्वास (ucchvāsa): out-breath, exhalation

• जाः (jāḥ): born from

• सर्वे (sarve): all

• प्रवह (pravaha): name of a class of clouds/atmospheric currents

• स्कन्ध (skandha): branch, division, group

• जाः (jāḥ): produced from

• ततः (tataḥ): then/from them

• पक्षजाः (pakṣajāḥ): winged ones (birds-like/cloud-forms), born with wings

• पुष्कराद्याः (puṣkarādyāḥ): Puṣkara and others (named rain-cloud groups)

• च (ca): and

• वर्षन्ति (varṣanti): they rain, they pour down

• यदा (yadā): when

• जलम् (jalam): water

Speaker

Suta Goswami (narrating the cosmological account to the sages of Naimisharanya)