Adhyaya 34

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे ऋषिवाक्यं नाम त्रयस्त्रिंशो ऽध्यायः श्रीभगवानुवाच एतद्वः सम्प्रवक्ष्यामि कथा सर्वस्वमद्य वै अग्निर्ह्यहं सोमकर्ता सोमश्चाग्निमुपाश्रितः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଲିଙ୍ଗମହାପୁରାଣର ପୂର୍ବଭାଗରେ “ଋଷିବାକ୍ୟ” ନାମକ ତେତ୍ରିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ। ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ— “ଆଜି ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଏହି କଥା, ଉପଦେଶର ସାରସ୍ୱରୂପ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବି। ମୁଁ ହିଁ ଅଗ୍ନି, ସୋମର କର୍ତ୍ତା; ଏବଂ ସୋମ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରେ।”

Verse 2

कृतमेतद्वहत्यग्निर् भूयो लोकसमाश्रयात् असकृत्त्वग्निना दग्धं जगत् स्थावरजङ्गमम्

ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା ପରେ ଅଗ୍ନି ପୁନର୍ବାର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଜ୍ୱଳିଉଠେ; ଏବଂ ସେହି ଅଗ୍ନିଦ୍ୱାରା ପୁନଃପୁନଃ ସମଗ୍ର ଜଗତ—ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ—ଦଗ୍ଧ ହୁଏ।

Verse 3

भस्मसाद्विहितं सर्वं पवित्रमिदमुत्तमम् भस्मना वीर्यमास्थाय भूतानि परिषिञ्चति

ଭସ୍ମାବସ୍ଥାରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସଂସ୍କୃତ ଏହି ସମସ୍ତ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ପବିତ୍ରକାରୀ। ଭସ୍ମର ବୀର୍ୟ ଧାରଣ କରି ସାଧକ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଛିଟାଇ/ଲେପ କରି ପବିତ୍ର କରେ।

Verse 4

अग्निकार्यं च यः कृत्वा करिष्यति त्रियायुषम् भस्मना मम वीर्येण मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

ଯେ ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ କରି ପରେ ତ୍ରିୟାୟୁଷ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରତ ଆଚରେ, ସେ ମୋର ଦିବ୍ୟବୀର୍ୟଯୁକ୍ତ ଭସ୍ମଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କିଲ୍ବିଷ (ପାପ) ଠାରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 5

भासत इत्येव यद्भस्म शुभं भावयते च यत् भक्षणात् सर्वपापानां भस्मेति परिकीर्तितम्

ଯାହା ‘ଭାସତେ’—ଅର୍ଥାତ୍ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ ଏବଂ ଶୁଭଭାବେ ଭାବିତ ହୁଏ, ସେହି ‘ଭସ୍ମ’। ଏବଂ ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଭକ୍ଷଣ (ଦହନ) କରେ, ତେଣୁ ‘ଭସ୍ମ’ ବୋଲି ପରିକୀର୍ତିତ।

Verse 6

ऊष्मपाः पितरो ज्ञेया देवा वै सोमसंभवाः अग्नीषोमात्मकं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम्

ପିତୃମାନଙ୍କୁ ‘ଊଷ୍ମପାଃ’—ଊଷ୍ମା ପାନକାରୀ—ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ଦେବମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ସୋମସମ୍ଭବ। ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ସହିତ ସମଗ୍ର ଜଗତ୍ ଅଗ୍ନି-ସୋମାତ୍ମକ।

Verse 7

अहमग्निर्महातेजाः सोमश्चैषा महांबिका अहमग्निश् च सोमश् च प्रकृत्या पुरुषः स्वयम्

ମୁଁ ମହାତେଜସ୍ବୀ ଅଗ୍ନି; ଏହି ମହାମ୍ବିକା ସୋମ। ମୁଁ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ଓ ସୋମ ମଧ୍ୟ; ସ୍ୱଭାବତଃ ମୁଁ ସ୍ୱୟଂ ପୁରୁଷ (ପରମ ଚେତନ) ଅଟେ।

Verse 8

तस्माद्भस्म महाभागा मद्वीर्यमिति चोच्यते स्ववीर्यं वपुषा चैव धारयामीति वै स्थितिः

ଏହେତୁ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନମାନେ, ଏହି ଭସ୍ମକୁ ‘ମୋର ବୀର୍ୟ (ଶକ୍ତି)’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସ୍ଥିର ସତ୍ୟ ଏହି—ମୁଁ ମୋ ଦେହରେ ମୋର ନିଜ ଶକ୍ତିକୁ ଧାରଣ କରେ।

Verse 9

तदाप्रभृति लोकेषु रक्षार्थमशुभेषु च भस्मना क्रियते रक्षा सूतिकानां गृहेषु च

ସେହି ସମୟରୁ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରକ୍ଷାର୍ଥେ ଏବଂ ଅଶୁଭ ପ୍ରଭାବ ନିବାରଣ ପାଇଁ ଭସ୍ମଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷାକ୍ରିୟା କରାଯାଏ; ପ୍ରସୂତାଙ୍କ ଘରେ ମଧ୍ୟ ଭସ୍ମରେ ରକ୍ଷାବିଧି ହୁଏ।

Verse 10

भस्मस्नानविशुद्धात्मा जितक्रोधो जितेन्द्रियः मत्समीपं समागम्य न भूयो विनिवर्तते

ଭସ୍ମସ୍ନାନରେ ଅନ୍ତଃକରଣ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, କ୍ରୋଧ ଜୟ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା ଜନ—ମୋ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ଆସି ପୁନଃ ଫେରେ ନାହିଁ; ପୁଣି ବନ୍ଧନରେ ପଡ଼େ ନାହିଁ।

Verse 11

व्रतं पाशुपतं योगं कापिलं चैव निर्मितम् पूर्वं पाशुपतं ह्येतन् निर्मितं तदनुत्तमम्

ସେ ପାଶୁପତ ବ୍ରତ ଏବଂ କାପିଲ ଯୋଗକୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ପାଶୁପତ ଶାସନ ପ୍ରଥମେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା; ଏହାହିଁ ଅନୁତ୍ତମ ପଥ—ପଶୁକୁ ପାଶରୁ ମୁକ୍ତ କରି ପଶୁପତି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚାଏ।

Verse 12

शेषाश्चाश्रमिणः सर्वे पश्चात्सृष्टाः स्वयंभुवा सृष्टिरेषा मया सृष्टा लज्जामोहभयात्मिका

ତାପରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମଧର୍ମୀ ସ୍ୱୟଂଭୂ (ବ୍ରହ୍ମା) ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ହେଲେ। ଏହି ସୃଷ୍ଟି, ଯାହାକୁ ମୁଁ ପ୍ରକାଶ କରିଛି, ଲଜ୍ଜା-ମୋହ-ଭୟ ସ୍ୱଭାବୀ—ପାଶାଧୀନ ପଶୁଭାବର ଲକ୍ଷଣରେ ଚିହ୍ନିତ।

Verse 13

नग्ना एव हि जायन्ते देवता मुनयस् तथा ये चान्ये मानवा लोके सर्वे जायन्त्यवाससः

ଦେବତା ଓ ମୁନିମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ନଗ୍ନ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି; ଏହି ଲୋକର ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟ—ସମସ୍ତେ ବସ୍ତ୍ରବିହୀନ ଭାବେ ଜନ୍ମନେନ୍ତି।

Verse 14

इन्द्रियैरजितैर्नग्नो दुकूलेनापि संवृतः तैरेव संवृतैर्गुप्तो न वस्त्रं कारणं स्मृतम्

ଯାହାର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅଜିତ, ସେ ସୁକୁମାର ବସ୍ତ୍ରରେ ଢାକା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ (ବାସ୍ତବରେ) ନଗ୍ନ। କିନ୍ତୁ ଯେ ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ସଂଯମ କରେ, ସେ ସୁରକ୍ଷିତ; ଲଜ୍ଜା-ଶୁଦ୍ଧିର କାରଣ ବସ୍ତ୍ର ନୁହେଁ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 15

क्षमा धृतिरहिंसा च वैराग्यं चैव सर्वशः तुल्यौ मानावमानौ च तदावरणमुत्तमम्

କ୍ଷମା, ଧୃତି (ସ୍ଥିରତା), ଅହିଂସା ଓ ସର୍ବତ୍ର ବୈରାଗ୍ୟ—ତଥା ମାନ-ଅପମାନକୁ ସମାନ ଭାବେ ଦେଖିବା: ଏହିଟି ହିଁ ସାଧକଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଆବରଣ (ରକ୍ଷା) ଅଟେ।

Verse 16

भस्मस्नानेन दिग्धाङ्गो ध्यायते मनसा भवम् यद्यकार्यसहस्राणि कृत्वा यः स्नाति भस्मना

ଭସ୍ମସ୍ନାନରେ ଅଙ୍ଗରେ ଭସ୍ମ ଲେପି, ମନରେ ଭବ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଯେ ହଜାର ଅନୁଚିତ କର୍ମ କରିଥାଉ, ସେ ମଧ୍ୟ ଯିଏ ଭସ୍ମରେ ସ୍ନାନ କରେ, ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।

Verse 17

तत्सर्वं दहते भस्म यथाग्निस्तेजसा वनम् तस्माद् यत्नपरो भूत्वा त्रिकालमपि यः सदा

ସେ ସବୁକୁ ଭସ୍ମ କରିଦିଏ, ଯେପରି ଅଗ୍ନି ନିଜ ତେଜରେ ବନକୁ ଦହେ। ତେଣୁ ଯତ୍ନପର ହୋଇ, ଯେ ସଦା ତ୍ରିକାଳରେ (ଏହି ଆଚରଣ) କରେ…

Verse 18

भस्मना कुरुते स्नानं गाणपत्यं स गच्छति समाहृत्य क्रतून् सर्वान् गृहीत्वा व्रतमुत्तमम्

ଯେ ପବିତ୍ର ଭସ୍ମରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଶିବଗଣଙ୍କର ପଦ (ଗାଣପତ୍ୟ) ପାଏ। ଯେପରି ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ସଂଗ୍ରହ କରି, ସେ ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରି ଶୈବମାର୍ଗେ ପତି-ଶିବଙ୍କ ଦିଗେ ଅଗ୍ରସର ହୁଏ।

Verse 19

ध्यायन्ति ये महादेवं लीलासद्भावभाविताः उत्तरेणार्यपन्थानं ते ऽमृतत्वमवाप्नुयुः

ଯେମାନେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ଅନ୍ତର ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଲୀଳାର ସଦ୍ଭାବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ଯେମାନେ ଉତ୍ତର ଆର୍ୟପଥରେ ଚାଲନ୍ତି—ସେମାନେ ଅମୃତତ୍ୱ, ଅର୍ଥାତ୍ ମୋକ୍ଷ, ପାଆନ୍ତି।

Verse 20

दक्षिणेन च पन्थानं ये श्मशानानि भेजिरे अणिमा गरिमा चैव लघिमा प्राप्तिरेव च

ଦକ୍ଷିଣ ପଥ ଧରି ଯେମାନେ ଶ୍ମଶାନକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ, ସେମାନେ ଯୋଗସିଦ୍ଧି ପାଇଲେ—ଅଣିମା, ଗରିମା, ଲଘିମା ଏବଂ ପ୍ରାପ୍ତି।

Verse 21

इच्छा कामावसायित्वं तथा प्राकाम्यमेव च ईक्षणेन च पन्थानं ये श्मशानानि भेजिरे अणिमा गरिमा चैव लघिमा प्राप्तिरेव च

ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତିର ଐଶ୍ୱର୍ୟ, କାମାବସାୟିତ୍ୱ (ସଙ୍କଳ୍ପର ଅଚ୍ୟୁତ ସିଦ୍ଧି) ଏବଂ ପ୍ରାକାମ୍ୟ ପାଇଲେ। କେବଳ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଥ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରି ଶ୍ମଶାନରେ ନିର୍ବାଧ ଭାବେ ବିଚରଣ କଲେ। ସହିତ ଅଣିମା, ଗରିମା, ଲଘିମା ଓ ପ୍ରାପ୍ତି ଯୋଗସିଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ ଲଭିଲେ।

Verse 22

इन्द्रादयस् तथा देवाः कामिकव्रतमास्थिताः ऐश्वर्यं परमं प्राप्य सर्वे प्रथिततेजसः

ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦେବମାନେ କାମିକ ବ୍ରତ ଆଶ୍ରୟ କରି ପରମ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ପାଇଲେ; ପତି-ଶିବଙ୍କ କୃପାରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତେଜରେ ପ୍ରଥିତ ହେଲେ।

Verse 23

व्यपगतमदमोहमुक्तरागस् तमोरजोदोषविवर्जितस्वभावः परिभवमिदमुत्तमं विदित्वा पशुपतियोगपरो भवेत्सदैव

ଯେ ମଦ ଓ ମୋହକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ରାଗମୁକ୍ତ ହୋଇ, ତମସ୍-ରଜସ୍ ଦୋଷରହିତ ସ୍ୱଭାବରେ ନିଷ୍ଠିତ—ସେ ଲୋକମାନର ଏହି ପରମ ତୁଚ୍ଛତା ଜାଣି ସଦା ପାଶୁପତ-ଯୋଗରେ ପରାୟଣ ହେଉ।

Verse 24

इमं पाशुपतं ध्यायन् सर्वपापप्रणाशनम् यः पठेच्च शुचिर्भूत्वा श्रद्दधानो जितेन्द्रियः

ଏହି ପାଶୁପତ (ଉପଦେଶ)କୁ ଧ୍ୟାନ କରି—ଯାହା ସର୍ବ ପାପନାଶକ—ଶୁଚି ହୋଇ, ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ ଓ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ହୋଇ ଯେ ପଢ଼େ।

Verse 25

सर्वपापविशुद्धात्मा रुद्रलोकं स गच्छति ते सर्वे मुनयः श्रुत्वा वसिष्ठाद्या द्विजोत्तमाः

ଯାହାର ଆତ୍ମା ସର୍ବ ପାପରୁ ବିଶୁଦ୍ଧ, ସେ ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହା ଶୁଣି ବସିଷ୍ଠ ଆଦି ସମସ୍ତ ମୁନି—ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ—(ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ)।

Verse 26

भस्मपाण्डुरदिग्धाङ्गा बभूवुर्विगतस्पृहाः रुद्रलोकाय कल्पान्ते संस्थिताः शिवतेजसा

ଭସ୍ମ ଲେପନରେ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ପାଣ୍ଡୁର ହେଲା ଏବଂ ସେମାନେ ସ୍ପୃହାରହିତ ହେଲେ। କଳ୍ପାନ୍ତେ ଶିବତେଜରେ ସଂସ୍ଥିତ ହୋଇ ରୁଦ୍ରଲୋକରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ।

Verse 27

तस्मान्न निन्द्याः पूज्याश्च विकृता मलिना अपि रूपान्विताश् च विप्रेन्द्राः सदा योगीन्द्रशङ्कया

ଏହେତୁ ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ କେବେ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସେମାନେ ବିକୃତ, ମଲିନ, କିମ୍ବା ରୂପବାନ ଯେହେଉନାହିଁ—ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଭାବି ଭକ୍ତିମୟ ଭୟ-ଆଦରରେ ସଦା ପୂଜ୍ୟ କର।

Verse 28

बहुना किं प्रलापेन भवभक्ता द्विजोत्तमाः संपूज्याः सर्वयत्नेन शिववन्नात्र संशयः

ବହୁ କଥା କହି କି ଲାଭ? ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଭବ (ଶିବ) ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ସର୍ବ ପ୍ରୟତ୍ନରେ ସମ୍ମାନ-ପୂଜା କର; ଶିବଙ୍କ ପରି; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 29

मलिनाश्चैव विप्रेन्द्रा भवभक्ता दृढव्रताः दधीचस्तु यथा देवदेवं जित्वा व्यवस्थितः

ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର, ସେମାନେ ବାହ୍ୟରେ ଧୂଳିମଲିନ ଓ କଠୋର ତପସ୍ବୀ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭବ (ଶିବ) ଭକ୍ତ ଓ ଦୃଢ଼ବ୍ରତୀ ଥିଲେ—ଦଧୀଚି ଯେପରି ଦେବଦେବଙ୍କୁ ଜୟ କରି ନିଜ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ଅଚଳ ରହିଲେ।

Verse 30

नारायणं तथा लोके रुद्रभक्त्या न संशयः तस्मात्सर्वप्रयत्नेन भस्मदिग्धतनूरुहाः

ଏହି ଲୋକରେ ନାରାୟଣ ମଧ୍ୟ ରୁଦ୍ରଭକ୍ତ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତେଣୁ ସର୍ବ ପ୍ରୟତ୍ନରେ ଶିବଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରି, ଦେହ ଓ ରୋମକୁପକୁ ଭସ୍ମରେ ଲେପିତ ରଖ।

Verse 31

जटिनो मुण्डिनश्चैव नग्ना नानाप्रकारिणः संपूज्याः शिववन्नित्यं मनसा कर्मणा गिरा

ଜଟାଧାରୀ, ମୁଣ୍ଡିତ ଓ ନଗ୍ନ—ନାନା ପ୍ରକାର ତ୍ୟାଗୀ—ସେମାନଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ଶିବଙ୍କ ପରି ସମ୍ମାନ-ପୂଜା କର: ମନରେ, କର୍ମରେ ଓ ବାଣୀରେ।