
अघोरस्य प्रादुर्भावः कुमारकचतुष्टयं च योगमार्गः
ସୂତ କହନ୍ତି—ପୂର୍ବ କଳ୍ପରେ ପୀତବର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱୟମ୍ଭୂଙ୍କ ପ୍ରସ୍ଥାନ ପରେ ନୂତନ କଳ୍ପ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏକାର୍ଣ୍ଣବରେ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଚିନ୍ତାକୁଳ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଧ୍ୟାନରୁ କଳା ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ସ୍ୱୟଂଜାତ ତେଜରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ଶିଶୁରୂପ ଅଘୋର/ମହେଶ୍ୱର ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ନମସ୍କାର କରି ପ୍ରାଣାୟାମ ଓ ମନୋନିବେଶରେ ତାଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ସ୍ଥାପିତ କରି ଦର୍ଶନ ପଛରେ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମରୂପ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଲେ। ଅଘୋର ପୁନଃ ଦର୍ଶନ ଦେଇ ତାଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଚାରି କୁମାରକଙ୍କୁ ଉଦ୍ଭବ କରାଇଲେ। ସେମାନେ ସହସ୍ର ଦିବ୍ୟବର୍ଷ ଯୋଗୋପାସନାରେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମହାଯୋଗ ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ଯୋଗସିଦ୍ଧମାନେ ମନରେ ହିଁ ଶିବରେ ପ୍ରବେଶ କରି ନିର୍ଗୁଣ ଶୁଦ୍ଧ ପଦ ପାଆନ୍ତି। ଏହି ଯୋଗରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା ଜ୍ଞାନୀ ଅବିନାଶୀ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ପରବର୍ତ୍ତୀ ଉପଦେଶରେ ଶିବୋପାସନା ପଦ୍ଧତି ବିସ୍ତାରିତ ହେବ।
Verse 1
सूत उवाच ततस्तस्मिन्गते कल्पे पीतवर्णे स्वयंभुवः पुनरन्यः प्रवृत्तस्तु कल्पो नाम्नासितस्तु सः
ସୂତ କହିଲେ—ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣରେ ଚିହ୍ନିତ ସେଇ କଳ୍ପ ଗତ ହେଲାପରେ, ପୁଣି ଅନ୍ୟ ଏକ କଳ୍ପ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲା; ସେ ଏକ ବିଶେଷ ନାମରେ ପରିଚିତ ଥିଲା।
Verse 2
एकार्णवे तदा वृत्ते दिव्ये वर्षसहस्रके स्रष्टुकामः प्रजा ब्रह्मा चिन्तयामास दुःखितः
ଯେତେବେଳେ ସବୁକିଛି ଏକମାତ୍ର ମହାସମୁଦ୍ର ହୋଇଗଲା ଏବଂ ଏକ ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଗତ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ବ୍ରହ୍ମା ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଚିନ୍ତା କଲେ।
Verse 3
तस्य चिन्तयमानस्य पुत्रकामस्य वै प्रभोः कृष्णः समभवद्वर्णो ध्यायतः परमेष्ठिनः
ପୁତ୍ରକାମନାରେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ସେଇ ପ୍ରଭୁ ପରମେଷ୍ଠି (ବ୍ରହ୍ମା) ଧ୍ୟାନରତ ଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକଟ ହେଲା।
Verse 4
अथापश्यन्महातेजाः प्रादुर्भूतं कुमारकम् कृष्णवर्णं महावीर्यं दीप्यमानं स्वतेजसा
ତେବେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ଦିବ୍ୟ କୁମାରକୁ ଦେଖିଲେ—କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ, ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ, ସ୍ୱତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ।
Verse 5
कृष्णांबरधरोष्णीषं कृष्णयज्ञोपवीतिनम् कृष्णेन मौलिना युक्तं कृष्णस्रगनुलेपनम्
ସେ କୃଷ୍ଣାମ୍ବର ଓ କୃଷ୍ଣ ଉଷ୍ଣୀଷ ଧାରଣ କରି, କୃଷ୍ଣ ଯଜ୍ଞୋପବୀତରେ ଯୁକ୍ତ; କୃଷ୍ଣ ମୌଳି, କୃଷ୍ଣ ସ୍ରଗ୍ ଓ କୃଷ୍ଣ ଅନୁଲେପନରେ ଭୂଷିତ ଥିଲେ।
Verse 6
स तं दृष्ट्वा महात्मानम् अघोरं घोरविक्रमम् ववन्दे देवदेवेशम् अद्भुतं कृष्णपिङ्गलम्
ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖି—ସ୍ୱରୂପେ ଅଘୋର, ବିକ୍ରମେ ଘୋର—ସେ ଦେବଦେବେଶ, ଅଦ୍ଭୁତ କୃଷ୍ଣପିଙ୍ଗଳ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
Verse 7
प्राणायामपरः श्रीमान् हृदि कृत्वा महेश्वरम् मनसा ध्यानुयुक्तेन प्रपन्नस्तु तमीश्वरम्
ପ୍ରାଣାୟାମରେ ନିଷ୍ଠ ଶ୍ରୀମାନ୍ ହୃଦୟରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ଧ୍ୟାନଯୁକ୍ତ ମନେ ସେ ତାହା ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ।
Verse 8
अघोरं तु ततो ब्रह्मा ब्रह्मरूपं व्यचिन्तयत् तथा वै ध्यायमानस्य ब्रह्मणः परमेष्ठिनः
ତେବେ ବ୍ରହ୍ମା ଅଘୋର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ବ୍ରହ୍ମରୂପ ଭାବେ ଚିନ୍ତନ କଲେ; ଏଭଳି ଧ୍ୟାନମଗ୍ନ ପରମେଷ୍ଠି ବ୍ରହ୍ମା ସେଇ ପରମ ସତ୍ୟରେ ନିବିଷ୍ଟ ରହିଲେ।
Verse 9
प्रददौ दर्शनं देवो ह्य् अघोरो घोरविक्रमः अथास्य पार्श्वतः कृष्णाः कृष्णस्रगनुलेपनाः
ତେବେ ଘୋରବିକ୍ରମୀ ଅଘୋର ଦେବ ନିଜ ଦର୍ଶନ ଦାନ କଲେ। ଏବଂ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ—କୃଷ୍ଣମାଳାରେ ଶୋଭିତ ଓ କୃଷ୍ଣ ଅନୁଲେପନରେ ଲିପ୍ତ।
Verse 10
चत्वारस्तु महात्मानः संबभूवुः कुमारकाः कृष्णः कृष्णशिखश्चैव कृष्णास्यः कृष्णवस्त्रधृक्
ତାପରେ ଚାରିଜଣ ମହାତ୍ମା କୁମାର ପ୍ରକଟ ହେଲେ—ଜଣେ କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ, ଜଣେ କୃଷ୍ଣଶିଖାଧାରୀ, ଜଣେ କୃଷ୍ଣମୁଖ, ଏବଂ ଜଣେ କୃଷ୍ଣବସ୍ତ୍ରଧାରୀ।
Verse 11
ततो वर्षसहस्रं तु योगतः परमेश्वरम् उपासित्वा महायोगं शिष्येभ्यः प्रददुः पुनः
ତାପରେ ସେମାନେ ଯୋଗଦ୍ୱାରା ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ଉପାସନା କଲେ; ମହାଯୋଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ପୁନଃ ତାହା ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କଲେ।
Verse 12
योगेन योगसम्पन्नाः प्रविश्य मनसा शिवम् अमलं निर्गुणं स्थानं प्रविष्टा विश्वमीश्वरम्
ଯୋଗେ ଯୋଗସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ସେମାନେ ମନସା ଶିବରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସେହି ଅମଳ, ନିର୍ଗୁଣ ସ୍ଥିତିରେ ପ୍ରବିଷ୍ଟ ହୋଇ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
Verse 13
एवमेतेन योगेन ये ऽपि चान्ये मनीषिणः चिन्तयन्ति महादेवं गन्तारो रुद्रमव्ययम्
ଏହି ଯୋଗଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ମନୀଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତି; ଏପରି ଚିନ୍ତନରେ ସେମାନେ ଅବ୍ୟୟ ରୁଦ୍ର—ପରମ ପତି—ଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
The narrative presents Aghora as the revelatory form through which the nirguṇa Lord becomes accessible to the creator-god: the ‘dark’ iconography marks transcendence beyond guṇas, while the blazing tejas signals divine self-luminosity that authorizes creation and instruction.
They are four childlike emanations associated with Aghora’s presence, who undertake prolonged upāsanā and then transmit mahāyoga to disciples—functioning as mediating teachers of Śiva-realization rather than merely mythic attendants.
Prāṇāyāma joined to manasa-dhyāna (placing Maheśvara in the heart) and sustained upāsanā, culminating in mental entry into Śiva and realization of the amalā, nirguṇa station.