Adhyaya 40

Verse 1

लक्ष्म्युत्पत्तिवर्णनम् नारद उवाच नारायणप्रिया सा च परा वैकुण्ठवासिनी । वैकुण्ठाधिष्ठातृदेवी महालक्ष्मीः सनातनी

ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବର୍ଣ୍ଣନା । ନାରଦ କହିଲେ: ସେହି ସନାତନୀ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ନାରାୟଣଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଏବଂ ବୈକୁଣ୍ଠବାସିନୀ । ସେ ବୈକୁଣ୍ଠର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ।

Verse 2

कथं बभूव सा देवी पृथिव्यां सिन्धुकन्यका । पुरा केन स्तुताऽऽदौ सा तन्मे व्याख्यातुमर्हसि

ସେହି ଦେବୀ ଏହି ପୃଥିବୀରେ କିପରି ସିନ୍ଧୁକନ୍ୟା ହେଲେ? ପୁରାକାଳରେ କିଏ ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କର ସ୍ତୁତି କରିଥିଲେ? ତାହା ମୋତେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତୁ ।

Verse 3

श्रीनारायण उवाच पुरा दुर्वाससः शापाद्‌ भ्रष्टश्रीश्च पुरन्दरः । बभूव देवसङ्‌घश्च मर्त्यलोके हि नारद

ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ହେ ନାରଦ! ପୁରାକାଳରେ ଦୁର୍ବାସା ଋଷିଙ୍କ ଅଭିଶାପ ଯୋଗୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଦେବଗଣ ଶ୍ରୀଭ୍ରଷ୍ଟ ହୋଇ ମର୍ତ୍ତ୍ୟଲୋକରେ ପତିତ ହୋଇଥିଲେ ।

Verse 4

लक्ष्मीः स्वर्गादिकं त्यक्त्वा रुष्टा परमदुःखिता । गत्वा लीना तु वैकुण्ठे महालक्ष्मीश्च नारद

ହେ ନାରଦ! ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୁଷ୍ଟ ଏବଂ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସ୍ୱର୍ଗାଦି ତ୍ୟାଗ କରି ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କଠାରେ ବିଲୀନ ହେଲେ ।

Verse 5

तदा शोकाद्ययुः सर्वे दुःखिता ब्रह्मणः सभाम् । ब्रह्माणं च पुरस्कृत्य ययुर्वैकुण्ठमेव च

ସେତେବେଳେ ଶୋକରେ ବ୍ୟାକୁଳ ଏବଂ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଦେବତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସଭାକୁ ଗଲେ । ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ସେମାନେ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଗଲେ ।

Verse 6

वैकुण्ठे शरणापन्ना देवा नारायणे परे । अतीव दैन्ययुक्ताश्च शुष्ककण्ठोष्ठतालुकाः

ବୈକୁଣ୍ଠରେ ଦେବତାମାନେ ପରମ ପୁରୁଷ ନାରାୟଣଙ୍କ ଶରଣାପନ୍ନ ହେଲେ । ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀନ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ କଣ୍ଠ, ଓଷ୍ଠ ତଥା ତାଳୁ ଶୁଖିଯାଇଥିଲା ।

Verse 7

तदा लक्ष्मीश्च कलया पुराणपुरुषाज्ञया । बभूव सिन्धुकन्या सा सर्वसम्पत्स्वरूपिणी

ସେତେବେଳେ ପୁରାଣ ପୁରୁଷ ନାରାୟଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନିଜର କଳା (ଅଂଶ) ଦ୍ୱାରା ସିନ୍ଧୁକନ୍ୟା ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତିର ସ୍ୱରୂପିଣୀ ।

Verse 8

तथा मथित्वा क्षीरोदं देवा दैत्यगणैः सह । सम्प्राप्ताश्च महालक्ष्मीं विष्णुस्तां च ददर्श ह

ଏହିପରି ଭାବରେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଶି କ୍ଷୀରସାଗର ମନ୍ଥନ କରି ଦେବତାମାନେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ ଏବଂ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ ।

Verse 9

सुरादिभ्यो वरं दत्त्वा वनमालां च विष्णवे । ददौ प्रसन्नवदना तुष्टा क्षीरोदशायिने

ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ବର ପ୍ରଦାନ କରି, ପ୍ରସନ୍ନବଦନା ଦେବୀ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ କ୍ଷୀରସମୁଦ୍ରରେ ଶୟନ କରିଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ବନମାଳା ଅର୍ପଣ କଲେ।

Verse 10

देवाश्चाप्यसुरग्रस्तं राज्यं प्रापुश्च नारद । तां सम्पूज्य च सम्भूय सर्वत्र च निरापदः

ହେ ନାରଦ! ସେହି ଦେବୀଙ୍କୁ ସମ୍ମିଳିତ ଭାବେ ପୂଜା କରି ଦେବତାମାନେ ଅସୁରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଧିକୃତ ନିଜର ରାଜ୍ୟ ଫେରି ପାଇଲେ ଏବଂ ସର୍ବତ୍ର ବିପଦମୁକ୍ତ ହେଲେ।

Verse 11

नारद उवाच कथं शशाप दुर्वासा मुनिश्रेष्ठः कदाचन । केन दोषेण वा ब्रह्मन् ब्रह्मिष्ठस्तत्त्ववित्पुरा

ନାରଦ ପଚାରିଲେ: ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍! ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁର୍ବାସା କେବେ ଏବଂ କାହିଁକି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଭିଶାପ ଦେଇଥିଲେ? ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ସେ କେଉଁ ଦୋଷ ପାଇଁ ଏପରି କଲେ?

Verse 12

ममन्थुः केनरूपेण जलधिं ते सुरादयः । केन स्तोत्रेण वा देवी शक्रं साक्षाद्‌बभूव सा

ସେହି ଦେବତାମାନେ କିପରି ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ କଲେ? ଏବଂ କେଉଁ ସ୍ତୋତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେହି ଦେବୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସାକ୍ଷାତ ପ୍ରକଟ ହେଲେ?

Verse 13

को वा तयोश्च संवादो बभूव तद्वद प्रभो । श्रीनारायण उवाच मधुपानप्रमत्तश्च त्रैलोक्याधिपतिः पुरा

ହେ ପ୍ରଭୋ! ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କି କଥୋପକଥନ ହୋଇଥିଲା, ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ। ଶ୍ରୀ ନାରାୟଣ କହିଲେ: ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ତ୍ରିଲୋକର ଅଧିପତି ଇନ୍ଦ୍ର ମଦ୍ୟପାନ କରି ମତ୍ତ ଥିଲେ।

Verse 14

क्रीडां चकार रहसि रम्भया सह कामुकः । कृत्वा क्रीडां तया सार्धं कामुक्या हृतमानसः

ସେ କାମୁକ ହୋଇ ଏକାନ୍ତରେ ରମ୍ଭାଙ୍କ ସହିତ କ୍ରୀଡ଼ା କରୁଥିଲେ। ସେହି କାମୁକୀ ଅପ୍ସରାଙ୍କ ସହିତ ବିହାର କରି ତାଙ୍କ ମନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଆସକ୍ତ ହୋଇଥିଲା।

Verse 15

तस्थौ तत्र महारण्ये कामोन्मथितमानसः । कैलासशिखरे यान्तं वैकुण्ठादृषिसत्तमम्

କାମରେ ବ୍ୟାକୁଳ ମନ ହୋଇ ସେ ସେହି ମହାରଣ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ବୈକୁଣ୍ଠରୁ କୈଳାସ ଶିଖରକୁ ଯାଉଥିବା ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁର୍ବାସାଙ୍କୁ ସେ ଦେଖିଲେ।

Verse 16

दुर्वाससं ददर्शेन्द्रो ज्वलन्तं ब्रह्मतेजसा । ग्रीष्ममध्याह्नमार्तण्डसहस्रप्रभमीश्वरम्

ଇନ୍ଦ୍ର ବ୍ରହ୍ମତେଜରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ମୁନି ଦୁର୍ବାସାଙ୍କୁ ଦେખିଲେ, ଯିଏ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ঩ଋତୁର ମଧ୍ୟାହ୍ନର ସହସ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲେ।

Verse 17

प्रतप्तकाञ्चनाकारं जटाभारमहोज्ज्वलम् । शुक्लयज्ञोपवीतं च चीरदण्डौ कमण्डलुम्

ତାଙ୍କ ଶରୀର ତପ୍ତ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ସଦୃଶ ଥିଲା, ଜଟାଭାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା। ସେ ଶ୍ୱେତ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ, ବଳ୍କଳ ବସ୍ତ୍ର, ଦଣ୍ଡ ଏବଂ କମଣ୍ଡଳୁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।

Verse 18

महोज्ज्वलं च तिलकं बिभ्रन्तं चेन्दुसन्निभम् । समन्वितं शिष्यलक्षैर्वेदवेदाङ्‌गपारगैः

ତାଙ୍କ ମସ୍ତକରେ ଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତିଳକ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା। ସେ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗମ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ଥିଲେ।

Verse 19

दृष्ट्वा ननाम शिरसा सम्प्रमत्तः पुरन्दरः । शिष्यवर्गं तदा भक्त्या तुष्टाव च मुदान्वितम्

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଦମତ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପୁରନ୍ଦର (ଇନ୍ଦ୍ର) ମସ୍ତକ ନତ କରି ପ୍ରଣାମ କଲେ। ତା’ପରେ ସେ ଭକ୍ତି ଓ ଆନନ୍ଦର ସହିତ ଶିଷ୍ୟଗଣଙ୍କର ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 20

मुनिना च सशिष्येण दत्तास्तस्मै शुभाशिषः । विष्णुदत्तं पारिजातपुष्पं च सुमनोहरम्

ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ମୁନି ତାଙ୍କୁ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ମୁନି ତାଙ୍କୁ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋହର ପାରିଜାତ ପୁଷ୍ପ ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 21

तज्जरारोगमृत्युघ्नं शोकजं मोक्षकारकम् । शक्रः पुष्पं गहीत्वा च प्रमत्तो राज्यसम्पदा

ସେହି ପୁଷ୍ପ ଜରା, ରୋଗ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ବିନାଶକାରୀ, ଶୋକ ଦୂରକାରୀ ଏବଂ ମୋକ୍ଷଦାୟକ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ରାଜ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତିର ଗର୍ବରେ ମତ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ର ସେହି ପୁଷ୍ପକୁ ଅସାବଧାନତାର ସହ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 22

पुष्पं स न्यस्तयामास तदैव करिमस्तके । हस्ती तत्स्पर्शमात्रेण रूपेण च गुणेन च

ସେ ସେହି ପୁଷ୍ପକୁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ହସ୍ତୀର ମସ୍ତକରେ ରଖିଦେଲେ। ତା’ର ସ୍ପର୍ଶ ମାତ୍ରେ ସେହି ହସ୍ତୀ ରୂପ ଓ ଗୁଣରେ ଦିବ୍ୟ ହୋଇଗଲା।

Verse 23

तेजसा वयसाकस्माद्विष्णुतुल्यो बभूव ह । त्यक्त्वा शक्रं गजेन्द्रश्च जगाम घोरकाननम्

ତେଜ ଓ ବୟସରେ ହଠାତ୍ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମାନ ହୋଇଗଲା। ସେହି ଗଜେନ୍ଦ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଘୋର ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲା।

Verse 24

न शशाक महेन्द्रस्तं रक्षितुं तेजसा मुने । तत्पुण्यं त्यक्तवन्तं च दृष्ट्वा शक्रं मुनीश्वरः

ହେ ମୁନି! ମହେନ୍ଦ୍ର ନିଜ ତେଜ ସତ୍ତ୍ୱେ ତାକୁ ରୋକିବାରେ ସମର୍ଥ ହେଲେ ନାହିଁ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସେହି ପୁଣ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବାର ଦେଖି ମୁନୀଶ୍ୱର ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।

Verse 25

तमुवाच महारुष्टः शशाप च रुषान्वितः । मुनिरुवाच अरे श्रिया प्रमत्तस्त्वं कथं मामवमन्यसे

ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ କ୍ରୋଧପୂର୍ବକ ଅଭିଶାପ ଦେଲେ। ମୁନି କହିଲେ: 'ଆରେ! ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ ତୁ ମୋତେ କିପରି ଅପମାନ କରୁଛୁ?'

Verse 26

मद्दत्तपुष्पं दत्तं च गर्वेण करिमस्तके । विष्णोर्निवेदितं चैव नैवेद्यं वा फलं जलम्

ମୋ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ ପୁଷ୍ପକୁ ତୁ ଗର୍ବରେ ହସ୍ତୀର ମସ୍ତକରେ ରଖିଲୁ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ନୈବେଦ୍ୟ, ଫଳ କିମ୍ବା ଜଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ଅଟେ।

Verse 27

प्राप्तिमात्रेण भोक्तव्यं त्यागेन ब्रह्महा भवेत् । भ्रष्टश्रीर्भ्रष्टबुद्धिश्च पुरभ्रष्टो भवेत्तु सः

ତାହା ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ମାତ୍ରେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ; ତା’ର ତ୍ୟାଗ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପ ଅର୍ଜନ କରେ। ସେ ଶ୍ରୀହୀନ, ବୁଦ୍ଧିହୀନ ଏବଂ ନିଜ ନଗରରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହେଉ।

Verse 28

यस्त्यजेद्विष्णुनैवेद्यं भाग्येनोपस्थितं शुभम् । प्राप्तिमात्रेण यो भुङ्‌क्ते भक्तो विष्णुनिवेदितम्

ଯିଏ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ପ୍ରାପ୍ତ ଶୁଭ ବିଷ୍ଣୁ-ନୈବେଦ୍ୟକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ଭକ୍ତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ବସ୍ତୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ମାତ୍ରେ ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେ ଧନ୍ୟ।

Verse 29

पुंसां शतं समुद्धृत्य जीवन्मुक्तः स्वयं भवेत् । नैवेद्यं भोजनं कृत्वा नित्यं यः प्रणमेद्धरिम्

ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରତିଦିନ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କର ନୈବେଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେ ନିଜର ଶହେ ପିଢ଼ିଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ନିଜେ ଜୀବନ୍ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ।

Verse 30

पूजयेत्स्तौति वा भक्त्या स विष्णुसदृशो भवेत् । तत्स्पर्शवायुना सद्यस्तीर्थौघश्च विशुध्यति

ଯିଏ ଭକ୍ତିର ସହିତ ପୂଜା ବା ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସଦୃଶ ହୁଅନ୍ତି । ତାଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିବା ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ତୀର୍ଥସମୂହ ମଧ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଯାଏ ।

Verse 31

तत्पादरजसा मूढ सद्यः पूता वसुन्धरा । पुंश्चल्यन्नमवीरान्नं शूद्रश्राद्धान्तमेव च

ହେ ମୂଢ଼! ତାଙ୍କ ପାଦଧୂଳିରେ ପୃଥିବୀ ତୁରନ୍ତ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାଏ । କୁଳଟା ସ୍ତ୍ରୀର ଅନ୍ନ, ପୁତ୍ରହୀନ ସ୍ତ୍ରୀର ଅନ୍ନ ଏବଂ ଶୂଦ୍ରର ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅନ୍ନ...

Verse 32

यद्धरेरनिवेद्यं च वृथा मांसस्य भक्षणम् । शिवलिङ्‌गप्रदानं च यद्दत्तं शूद्रयाजिना

ଯାହା ହରିଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଇ ନାହିଁ, ବୃଥା ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ ଏବଂ ଶୂଦ୍ରଯାଜକ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଦାନ...

Verse 33

चिकित्सकद्विजान्नं च देवलान्नं तथैव च । कन्याविक्रयिणामन्नं यदन्नं योनिजीविनाम्

ବୈଦ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣର ଅନ୍ନ, ଦେବଳର ଅନ୍ନ, କନ୍ୟା ବିକ୍ରୟକାରୀଙ୍କ ଅନ୍ନ ଏବଂ ବେଶ୍ୟାବୃତ୍ତିରେ ଜୀବନ ବିତାଉଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଅନ୍ନ...

Verse 34

उच्छिष्टान्नं पर्युषितं सर्वभक्षावशेषितम् । शूद्रापतिद्विजानां च भूषवाहद्विजान्नकम्

ଅଇଁଠା ଅନ୍ନ, ବାସି ଅନ୍ନ, ସର୍ବଭକ୍ଷକଙ୍କ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅନ୍ନ, ଶୂଦ୍ରାପତି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅନ୍ନ ଏବଂ ଭାର ବହନ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅନ୍ନ...

Verse 35

अदीक्षितद्विजानां च यदन्नं शवदाहिनाम् । अगम्यागामिनां चैव द्विजानामन्नमेव च

ଦୀକ୍ଷାହୀନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅନ୍ନ, ଶବଦାହକାରୀଙ୍କ ଅନ୍ନ ଏବଂ ଅଗମ୍ୟାଗାମୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅନ୍ନ...

Verse 36

मित्रद्रुहां कृतज्जानामन्नं विश्वासघातिनाम् । मिथ्यासाक्ष्यप्रदान्नं च ब्राह्मणान्नं तथैव च

ମିତ୍ରଦ୍ରୋହୀ, କୃତଘ୍ନ, ବିଶ୍ୱାସଘାତକ, ମିଥ୍ୟା ସାକ୍ଷ୍ୟ ଦେଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଏବଂ ପତିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅନ୍ନ...

Verse 37

एते सर्वे विशुध्यन्ति विष्णोनैवेद्यभक्षणात् । श्वपचश्चेद्विष्णुसेवी वंशानां कोटिमुद्धरेत्

ଏହି ସମସ୍ତେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନୈବେଦ୍ୟ ଭକ୍ଷଣ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଯାଆନ୍ତି । ଯଦି ଚଣ୍ଡାଳ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସେବକ ହୁଏ, ତେବେ ସେ ନିଜ ବଂଶର ଏକ କୋଟି ପିଢ଼ିଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ ।

Verse 38

हरेरभक्तो मनुजः स्वं च रक्षितुमक्षमः । अज्ञानाद्यदि गृह्णाति विष्णोर्निर्माल्यमेव च

ହରିଙ୍କ ଅଭକ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ଅକ୍ଷମ । ଯଦି କେହି ଅଜ୍ଞାନବଶତଃ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିର୍ମାଲ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରେ...

Verse 39

सप्तजन्मार्जितात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः । ज्ञात्वा भक्त्या च गृह्णाति विष्णोनैवेद्यमेव च

ସେ ସାତ ଜନ୍ମର ଅର୍ଜିତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ଯଦି କେହି ଭକ୍ତିର ସହିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନୈବେଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି...

Verse 40

कोटिजन्मार्जितात्पापान्मुच्यते निश्चितं हरे । यस्मात्संस्थापितं पुष्पं गर्वेण करिमस्तके

ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ କୋଟି ଜନ୍ମର ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି । ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯେହେତୁ ତୁମେ ଗର୍ବର ସହିତ ସେହି ପୁଷ୍ପକୁ ହାତୀର ମସ୍ତକରେ ରଖିଲ...

Verse 41

तस्माद्युष्मान्परित्यज्य यातु लक्ष्मीर्हरेः पदम् । नारायणस्य भक्तोऽहं न बिभेमि सुराद्विधेः

ତେଣୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତୁମକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଚରଣକୁ ଯାଆନ୍ତୁ । ମୁଁ ନାରାୟଣଙ୍କ ଭକ୍ତ, ମୁଁ ଦେବତା ବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଭୟ କରେ ନାହିଁ ।

Verse 42

कालान्मृत्योर्जरातश्च कानन्यान् गणयामि च । किं करिष्यति ते तातः कश्यपश्च प्रजापतिः

ମୁଁ କାଳ, ମୃତ୍ୟୁ ବା ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟକୁ ଭୟ କରେ ନାହିଁ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ କ’ଣ ଗଣନା କରିବି? ତୁମର ପିତା ପ୍ରଜାପତି କଶ୍ୟପ ମଧ୍ୟ ମୋର କ’ଣ କରିବେ?

Verse 43

बृहस्पतिर्गुरुश्चैव निःशङ्‌कस्य च मे हरे । इदं पुष्पं यस्य मूर्ध्नि तस्यैव पूजनं परम्

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ମୋ ଭଳି ନିଃଶଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ଗୁରୁ ବୃହସ୍ପତି ମଧ୍ୟ କ’ଣ କରିପାରିବେ? ଯାହାର ମସ୍ତକରେ ଏହି ପୁଷ୍ପ ରହେ, ତାହାର ହିଁ ପରମ ପୂଜନ ହୁଏ ।

Verse 44

इति श्रुत्वा महेन्द्रश्च धृत्वा स चरणं मुनेः । उच्चै रुरोद शोकार्तस्तमुवाच भयाकुलः

ଏହା ଶୁଣି ମହେନ୍ଦ୍ର ମୁନିଙ୍କ ଚରଣ ଧରିଲେ ଏବଂ ଶୋକାର୍ତ୍ତ ହୋଇ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ ଓ ଭୟାକୁଳ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ ।

Verse 45

महेन्द्र उवाच दत्तः समुचितः शापो मह्यं मायापहः प्रभो । हृतां न याचे सम्पत्तिं किञ्चिज्ज्ञानं च देहि मे

ମହେନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ମୋତେ ଯେଉଁ ଶାପ ଦେଇଛନ୍ତି ତାହା ସମୁଚିତ ଏବଂ ମାୟା ନାଶକ । ମୁଁ ମୋର ଅପହୃତ ସମ୍ପତ୍ତି ମାଗୁନାହିଁ, ମୋତେ କିଛି ଜ୍ଞାନ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ ।

Verse 46

ऐश्वर्यं विपदां बीजं ज्ञानप्रच्छन्नकारणम् । मुक्तिमार्गकुठारश्च भक्तेश्च व्यवधायकम्

ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ବିପତ୍ତିର ବୀଜ, ଜ୍ଞାନକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରିବାର କାରଣ, ମୁକ୍ତି ମାର୍ଗର କୁଠାର ଏବଂ ଭକ୍ତିର ଅନ୍ତରାୟ ।

Verse 47

मुनिरुवाच जन्ममृत्युजराशोकरोगबीजाङ्‌कुरं परम् । सम्पत्तितिमिरान्धश्च मुक्तिमार्गं न पश्यति

ମୁନି କହିଲେ: ଏହା ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ, ଜରା, ଶୋକ ଓ ରୋଗର ବୀଜର ପରମ ଅଙ୍କୁର । ସମ୍ପତ୍ତିର ଅନ୍ଧକାରରେ ଅନ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତି ମୁକ୍ତିର ମାର୍ଗ ଦେଖିପାରେ ନାହିଁ ।

Verse 48

सम्पन्मत्तो विमूढश्च सुरामत्तः स एव च । बान्धवैर्वेष्टितः सोऽपि बन्धुत्वेनैव हे हरे

ସମ୍ପତ୍ତିର ମଦରେ ମତ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ବିମୂଢ଼ ହୁଏ, ଯେପରି ମଦିରାର ନିଶାରେ ମତ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି । ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସେ ବନ୍ଧୁବାନ୍ଧବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଜ୍ଞାନୀ ହୋଇ ରହେ ।

Verse 49

सम्पत्तिमदमत्तश्च विषयान्धश्च विह्वलः । महाकामी राजसिकः सत्त्वमार्गं न पश्यति

ସମ୍ପତ୍ତି ମଦରେ ମତ୍ତ, ବିଷୟାସକ୍ତିରେ ଅନ୍ଧ, ବ୍ୟାକୁଳ, ମହାକାମୀ ଓ ରାଜସିକ ବ୍ୟକ୍ତି ସତ୍ତ୍ୱ ମାର୍ଗ ଦେଖିପାରେ ନାହିଁ ।

Verse 50

द्विविधो विषयान्धश्च राजसस्तामसः स्मृतः । अशास्त्रज्ञस्तामसश्च शास्त्रज्ञो राजसः स्मृतः

ବିଷୟାନ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତି ଦୁଇ ପ୍ରକାରର: ରାଜସ ଓ ତାମସ । ଶାସ୍ତ୍ର ଅଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ତାମସ ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ରାଜସ ଅଟନ୍ତି ।

Verse 51

शास्त्रं च द्विविधं मार्गं दर्शयेत्सुरपुङ्‌गव । प्रवृत्तिबीजमेकं च निवृत्तेः कारणं परम्

ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଶାସ୍ତ୍ର ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ମାର୍ଗ ଦର୍ଶାଏ । ଗୋଟିଏ ପ୍ରବୃତ୍ତିର ବୀଜ ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି ନିବୃତ୍ତିର ପରମ କାରଣ ।

Verse 52

चरन्ति जीविनश्चादौ प्रवृत्तेर्दुःखवर्त्मनि । स्वच्छन्दं च प्रसन्नं च निर्विरोधं च सन्ततम्

ଜୀବମାନେ ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ପ୍ରବୃତ୍ତିର ଦୁଃଖମୟ ପଥରେ ସ୍ୱଚ୍ଛନ୍ଦରେ, ପ୍ରସନ୍ନତାର ସହ ଏବଂ ନିର୍ବିରୋଧରେ ନିରନ୍ତର ବିଚରଣ କରନ୍ତି ।

Verse 53

आयाति मधुनो लोभात्क्लेशेन सुखमानितः । परिणामे नाशबीजे जन्ममृत्युजराकरे

ମଧୁର (ସୁଖର) ଲୋଭରେ ବ୍ୟକ୍ତି କ୍ଲେଶକୁ ହିଁ ସୁଖ ମାନିନିଏ, ଯାହା ପରିଣାମରେ ବିନାଶର ବୀଜ ଏବଂ ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁ-ଜରା ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ଅଟେ ।

Verse 54

अनेकजन्मपर्यन्तं कृत्वा च भ्रमणं मुदा । स्वकर्मविहितायां च नानायोन्यां क्रमेण च

ଅନେକ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନତାର ସହ ଭ୍ରମଣ କରି, ନିଜ କର୍ମ ଅନୁସାରେ ବିଭିନ୍ନ ଯୋନିରେ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ଭଟକିବା ପରେ...

Verse 55

ततश्चेशानुगहाग्रच्च सत्सङ्‌गं लभते च सः । सहस्रेषु शतेष्वेको भवाब्धिपारकारणम्

ତା’ପରେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରୁ ସେ ସତ୍ସଙ୍ଗ ଲାଭ କରେ । ହଜାର ହଜାର ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ଜଣେ ଏହି ସଂସାର ସାଗର ପାର ହେବାର କାରଣ ପାଏ ।

Verse 56

साधुस्तत्त्वप्रदीपेन मुक्तिमार्गं प्रदर्शयेत् । तदा करोति यत्‍नं च जीवो बन्धनखण्डने

ସାଧୁ ତତ୍ତ୍ୱରୂପୀ ଦୀପ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ମାର୍ଗ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି । ସେତେବେଳେ ଜୀବ ନିଜର ବନ୍ଧନ କାଟିବା ପାଇଁ ଯତ୍ନ କରେ ।

Verse 57

अनेकजन्मयोगेन तपसानशनेन च । तदा लभेन्मुक्तिमार्गं निर्विघ्नं सुखदं परम्

ଅନେକ ଜନ୍ମର ଯୋଗ, ତପସ୍ୟା ଓ ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା, ସେତେବେଳେ ସେ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଓ ପରମ ସୁଖଦାୟକ ମୁକ୍ତି ମାର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ।

Verse 58

इदं श्रुतं गुरोर्वक्याद्यत् पृच्छसि पुरन्दर । मुनेस्तद्वचनं श्रुत्वा वीतरागो बभूव सः

ହେ ପୁରନ୍ଦର! ତୁମେ ଯାହା ପଚାରୁଛ, ତାହା ମୁଁ ମୋ ଗୁରୁଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣିଛି । ମୁନିଙ୍କ ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ସେ (ଇନ୍ଦ୍ର) ବୀତରାଗ ହେଲେ ।

Verse 59

वैराग्यं वर्धयामास तस्य ब्रह्मन् दिने दिने । मुनेः स्थानाद्‌ गृहं गत्वा स ददर्शामरावतीम्

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ! ଦିନକୁ ଦିନ ତାଙ୍କର ବୈରାଗ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା। ମୁନିଙ୍କ ସ୍ଥାନରୁ ନିଜ ଗୃହକୁ ଯିବା ସମୟରେ ସେ ଅମରାବତୀ ଦର୍ଶନ କଲେ।

Verse 60

दैत्यैरसुरसङ्‌घैश्च समाकीर्णां भयाकुलाम् । विषमोपप्लवां पुत्रबन्धुहीनां च कुत्रचित्

ତାହା ଦୈତ୍ୟ ଓ ଅସୁର ସଂଘ ଦ୍ୱାରା ପରିବ୍ୟାପ୍ତ, ଭୟରେ ଆକୁଳ, ବିଷମ ବିପଦରେ ଆପ୍ଲୁତ ଏବଂ କେଉଁଠି ପୁତ୍ର ଓ ବନ୍ଧୁହୀନ ଥିଲା।

Verse 61

पितृमातृकलत्रादिविहीनामतिचञ्चलाम् । शत्रुग्रस्तां च तां दृष्ट्वा जगाम वाक्पतिं प्रति

ପିତା-ମାତା ଓ ପତ୍ନୀ ଆଦି ବିହୀନ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଶତ୍ରୁଗ୍ରସ୍ତ ସେହି ନଗରୀକୁ ଦେଖି ସେ ବାଚସ୍ପତି ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।

Verse 62

शक्रो मन्दाकिनीतीरे ददर्श गुरुमीश्वरम् । ध्यायमानं परं ब्रह्म गङ्‌गातोये स्थितं परम्

ଇନ୍ଦ୍ର ମନ୍ଦାକିନୀ ତୀରରେ ନିଜର ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ ପରବ୍ରହ୍ମଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ।

Verse 63

सूर्याभिसम्मुखं पूर्वमुखं च विश्वतोमुखम् । साश्रुनेत्रं पुलकिनं परमानन्दसंयुतम्

ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଅଭିମୁଖେ ପୂର୍ବମୁଖ ହୋଇଥିଲେ, ତଥାପି ବିଶ୍ୱତୋମୁଖ; ତାଙ୍କ ନେତ୍ର ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶରୀର ପୁଲକିତ ଏବଂ ସେ ପରମାନନ୍ଦଯୁକ୍ତ ଥିଲେ।

Verse 64

वरिष्ठं च गरिष्ठं च धर्मिष्ठं श्रेष्ठसेवितम् । प्रेष्ठं च बन्धुवर्गाणामतिश्रेष्ठं च ज्ञानिनाम्

ସେ ବରିଷ୍ଠ, ଗରିଷ୍ଠ, ଧର୍ମିଷ୍ଠ, ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ, ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ।

Verse 65

ज्येष्ठं च भ्रातृवर्गाणामनिष्टं सुरवैरिणाम् । दृष्ट्वा गुरुं जपन्तं च तत्र तस्थौ सुरेश्वरः

ସେ ଭ୍ରାତୃବର୍ଗଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଏବଂ ଦେବଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ଅନିଷ୍ଟକାରୀ ଥିଲେ। ଗୁରୁଙ୍କୁ ଜପ କରୁଥିବା ଦେଖି ସୁରେଶ୍ୱର ଇନ୍ଦ୍ର ସେଠାରେ ଠିଆ ହେଲେ।

Verse 66

प्रहरान्ते गुरुं दृष्ट्वा चोत्थितं प्रणनाम सः । प्रणम्य चरणाम्भोजे रुरोदोच्चैर्मुहुर्मुहुः

ଏକ ପ୍ରହର ପରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଉଠିଥିବା ଦେଖି ସେ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ତାଙ୍କ ଚରଣକମଳରେ ପ୍ରଣାମ କରି ସେ ବାରମ୍ବାର ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

Verse 67

वृत्तान्तं कथयामास ब्रह्मशापादिकं तथा । पुनर्वरोपलब्धिं च ज्ञानप्राप्तिं सुदुर्लभाम्

ସେ ବ୍ରହ୍ମଶାପ ଆଦିର ସମସ୍ତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ କହିଲେ ଏବଂ ପୁନର୍ବାର ବରପ୍ରାପ୍ତି ଓ ସୁଦୁର୍ଲଭ ଜ୍ଞାନପ୍ରାପ୍ତି ବିଷୟରେ ଜଣାଇଲେ।

Verse 68

वैरिग्रस्तां च स्वपुरीं क्रमेणैव सुरेश्वरः । शिष्यस्य वचनं श्रुत्वा सुबुद्धिर्वदतां वरः

ସୁରେଶ୍ୱର ଇନ୍ଦ୍ର କ୍ରମଶଃ ତାଙ୍କ ନଗରୀ ଶତ୍ରୁଗ୍ରସ୍ତ ହେବା କଥା କହିଲେ। ଶିଷ୍ୟଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁବୁଦ୍ଧି ବୃହସ୍ପତି...

Verse 69

बृहस्पतिरुवाचेदं कोपसंरक्तलोचनः । गुरुरुवाच श्रुतं सर्वं सुरश्रेष्ठ मा रोदीर्वचनं शृणु

କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ ହୋଇ ବୃହସ୍ପତି ଏହା କହିଲେ । ଗୁରୁ କହିଲେ: ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ! ମୁଁ ସବୁ ଶୁଣିଛି । କାନ୍ଦ ନାହିଁ, ମୋ କଥା ଶୁଣ ।

Verse 70

न कातरो हि नीतिज्ञो विपत्तौ च कदाचन । सम्पत्तिर्वा विपत्तिर्वा नश्वरा श्रमरूपिणी

ନୀତିଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ବିପତ୍ତି ସମୟରେ କେବେ ହେଲେ କାତର ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ । ସମ୍ପତ୍ତି ହେଉ ବା ବିପତ୍ତି, ଉଭୟ ନଶ୍ୱର ଓ ଶ୍ରମସାଧ୍ୟ ।

Verse 71

पूर्वस्य कर्मायत्ता च स्वयं कर्ता तयोरपि । सर्वेषां च भवत्येव शश्वज्जन्मनि जन्मनि

ଏହା ପୂର୍ବ କର୍ମର ଅଧୀନ ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜେ ସେହି କର୍ମର କର୍ତ୍ତା । ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଜନ୍ମ ଜନ୍ମାନ୍ତରରେ ଏହା ନିରନ୍ତର ଘଟିଥାଏ ।

Verse 72

चक्रनेमिक्रमेणैव तत्र का परिदेवना । उक्तं हि स्वकृतं कर्म भुज्यतेऽखिलभारते

ଚକ୍ରର ଧାର ପରି ସୁଖ-ଦୁଃଖ ଉପର-ତଳ ହୋଇଥାଏ, ସେଥିରେ ଶୋକ କାହିଁକି? ସମଗ୍ର ଭାରତରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ କୃତ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରେ ।

Verse 73

शुभाशुभं च यत्किञ्चित्स्वकर्मफलभुक् पुमान् । नाभुक्तं क्षीयते कर्म कल्पकोटिशतैरपि

ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ଶୁଭ ବା ଅଶୁଭ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରେ । ବିନା ଭୋଗରେ କର୍ମ ଶହେ କୋଟି କଳ୍ପରେ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ ।

Verse 74

अवश्यमेव भोक्तव्यं कृतं कर्म शुभाशुभम् । इत्येवमुक्तं वेदे च कृष्णेन परमात्मना

କରାଯାଇଥିବା ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ କର୍ମର ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼େ - ଏହା ବେଦରେ ପରମାତ୍ମା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୁହାଯାଇଛି ।

Verse 75

सामवेदोक्तशाखायां सम्बोध्य कमलोद्‍भवम् । जन्मभोगावशेषे च सर्वेषां कृतकर्मणाम्

ସାମବେଦର ଶାଖାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କୁହାଯାଇଛି ଯେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ କୃତ କର୍ମର ଅବଶିଷ୍ଟ ଭାଗ ଜନ୍ମ ଓ ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସମାପ୍ତ ହୁଏ ।

Verse 76

अनुरूपं हि तेषां च भारतेऽन्यत्र चैव हि । कर्मणा ब्रह्मशापं च कर्मणा च शुभाशिषम्

ଭାରତବର୍ଷରେ ଏବଂ ଅନ୍ୟତ୍ର ମଧ୍ୟ, ପ୍ରାଣୀମାନେ ସେମାନଙ୍କ କର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ରହ୍ମଶାପ ପାଆନ୍ତି ଏବଂ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ।

Verse 77

कर्मणा च महालक्ष्मीं लभेद्दैन्यं च कर्मणा । कोटिजन्मार्जितं कर्म जीविनामनुगच्छति

କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଦରିଦ୍ରତା ଆସେ । କୋଟି ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ କର୍ମ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରେ ।

Verse 78

न हि त्यजेद्विना भोगं तच्छायेव पुरन्दर । कालभेदे देशभेदे पात्रभेदे च कर्मणाम्

ହେ ପୁରନ୍ଦର! ବିନା ଭୋଗରେ କର୍ମ ମନୁଷ୍ୟକୁ ନିଜ ଛାଇ ପରି ଛାଡ଼େ ନାହିଁ । କାଳ, ଦେଶ ଓ ପାତ୍ର ଭେଦରେ କର୍ମର ଫଳ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ ।

Verse 79

न्यूनताधिकभावोऽपि भवेदेव हि कर्मणा । वस्तुदानेन वस्तूनां समं पुण्यं दिने दिने

କର୍ମ ଅନୁସାରେ ଫଳରେ ନ୍ୟୂନତା ବା ଅଧିକତା ହୋଇଥାଏ । ସାଧାରଣ ଦିନରେ ବସ୍ତୁ ଦାନ କଲେ ପ୍ରତିଦିନ ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ମିଳିଥାଏ ।

Verse 80

दिनभेदे कोटिगुणमसंख्यं वा ततोऽधिकम् । समे देशे च वस्तूनां दाने पुण्यं समं सुर

ବିଶେଷ ଦିନରେ ପୁଣ୍ୟ କୋଟି ଗୁଣ, ଅସଂଖ୍ୟ ବା ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ ହୋଇଥାଏ । ହେ ଦେବ, ସାଧାରଣ ସ୍ଥାନରେ ଦାନ କଲେ ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ମିଳିଥାଏ ।

Verse 81

देशभेदे कोटिगुणमसंख्यं वा ततोऽधिकम् । समे पात्रे समं पुण्यं वस्तूनां कर्तुरेव च

ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ପୁଣ୍ୟ କୋଟି ଗୁଣ, ଅସଂଖ୍ୟ ବା ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ ହୋଇଥାଏ । ସାଧାରଣ ପାତ୍ରକୁ ଦାନ କଲେ କର୍ତ୍ତାକୁ ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ମିଳିଥାଏ ।

Verse 82

पात्रभेदे शतगुणमसंख्यं वा ततोऽधिकम् । यथा फलन्ति सस्यानि न्यूनान्यप्यधिकानि च

ସୁପାତ୍ରକୁ ଦାନ କଲେ ଶହେ ଗୁଣ, ଅସଂଖ୍ୟ ବା ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟ ମିଳିଥାଏ । ଯେପରି ଫସଲ ଭୂମି ଅନୁସାରେ କମ୍ ବା ଅଧିକ ହୋଇଥାଏ ।

Verse 83

कर्षकाणां क्षेत्रभेदे पात्रभेदे फलं तथा । सामान्यदिवसे विप्रदानं समफलं भवेत्

କୃଷକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯେପରି କ୍ଷେତ୍ର ଭେଦରେ ଫଳ ବଦଳିଥାଏ, ସେହିପରି ପାତ୍ର ଭେଦରେ ଦାନର ଫଳ ବଦଳିଥାଏ । ସାଧାରଣ ଦିନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ସମାନ ଫଳ ଦେଇଥାଏ ।

Verse 84

अमायां रविसंक्रान्त्यां फलं शतगुणं भवेत् । चातुर्मास्यां पौर्णमास्यामनन्तं फलमेव च

ଅମାବାସ୍ୟା ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ ଫଳ ଶହେ ଗୁଣ ହୋଇଥାଏ । ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଫଳ ଅନନ୍ତ ହୋଇଥାଏ ।

Verse 85

ग्रहणे शशिनः कोटिगुणं च फलमेव च । सूर्यस्य ग्रहणे वापि ततो दशगुणं भवेत्

ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରହଣରେ ଫଳ କୋଟି ଗୁଣ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣରେ ତା’ଠାରୁ ଦଶ ଗୁଣ ହୋଇଥାଏ ।

Verse 86

अक्षयायामक्षयं तदसंख्यं फलमुच्यते । एवमन्यत्र पुण्याहे फलाधिक्यं भवेदिति

ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟାରେ ଫଳ ଅକ୍ଷୟ ଓ ଅସଂଖ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି । ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ଦିନମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ଫଳର ଅଧିକତା ହୋଇଥାଏ ।

Verse 87

यथा दाने तथा स्नाने जपेऽन्यपुण्यकर्मसु । एवं सर्वत्र बोद्धव्यं नराणां कर्मणां फलम्

ଯେପରି ଦାନ ପାଇଁ, ସେହିପରି ସ୍ନାନ, ଜପ ଓ ଅନ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ କର୍ମ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ । ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ କର୍ମର ଫଳ ସର୍ବତ୍ର ଏହିପରି ବୁଝିବା ଉଚିତ ।

Verse 88

यथा दण्डेन चक्रेण शरावेण भ्रमेण च । कुम्भं निर्माति निर्माता कुम्भकारो मृदा भुवि

ଯେପରି ପୃଥିବୀରେ କୁମ୍ଭକାର ମାଟିରେ ଦଣ୍ଡ, ଚକ୍ର, ଶରାବ ଓ ଭ୍ରମଣ ଦ୍ୱାରା କୁମ୍ଭ ନିର୍ମାଣ କରେ...

Verse 89

तथैव कर्मसूत्रेण फलं धाता ददाति च । यस्याज्ञया सृष्टमिदं तं च नारायणं भज

ସେହିପରି ବିଧାତା କର୍ମସୂତ୍ର ଅନୁସାରେ ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି | ଯାହାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏହି ସୃଷ୍ଟି ରଚିତ ହୋଇଛି, ସେହି ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଭଜନ କର |

Verse 90

स विधाता विधातुश्च पातुः पाता जगत्त्रये । स्रष्टुः स्रष्टा च संहर्तुः संहर्ता कालकालकः

ସେ ତ୍ରିଲୋକରେ ବିଧାତାଙ୍କର ବିଧାତା, ରକ୍ଷକଙ୍କର ରକ୍ଷକ, ସ୍ରଷ୍ଟାଙ୍କର ସ୍ରଷ୍ଟା ଏବଂ ସଂହାରକଙ୍କର ସଂହାରକ ତଥା କାଳର ମଧ୍ୟ କାଳ ଅଟନ୍ତି |

Verse 91

महाविपत्तौ संसारे यः स्मरेन्मधुसूदनम् । विपत्तौ तस्य सम्पत्तिर्भवेदित्याह शङ्‌करः

ଏହି ସଂସାରରେ ଘୋର ବିପତ୍ତି ସମୟରେ ଯିଏ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ, ତାଙ୍କର ବିପତ୍ତି ସମ୍ପତ୍ତିରେ ପରିଣତ ହୁଏ—ଏହା ଭଗବାନ ଶଙ୍କର କହିଛନ୍ତି |

Verse 92

इत्येवमुक्त्वा तत्त्वज्ञः समालिङ्‌ग्य सुरेश्वरम् । दत्त्वा शुभाशिषं चेष्टं बोधयामास नारद

ହେ ନାରଦ! ଏହା କହି ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନୀ ହରି ସୁରେଶ୍ୱର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ଅଭୀଷ୍ଟ ବର ପ୍ରଦାନ କରି ତାଙ୍କୁ ବୋଧ ଦେଲେ |

Verse 999

इति श्रीमद्देवीभागवते महापुराणेऽष्टादशसाहस्र्यां संहितायां नवमस्कन्धे लक्ष्म्युत्पत्तिवर्णनं नाम चत्वारिंशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ଦେବୀଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ଅଠର ହଜାର ଶ୍ଳୋକ ବିଶିଷ୍ଟ ସଂହିତାର ନବମ ସ୍କନ୍ଧରେ 'ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବର୍ଣ୍ଣନା' ନାମକ ଚାଳିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା |