Adhyaya 4

Verse 1

देवीभागवतपुराणम्/स्कन्धः १२/अध्यायः ०४ वेदव्यासः‎ ← देवीभागवतपुराणम्/स्कन्धः १२/अध्यायः ०३ देवीभागवतपुराणम्/स्कन्धः १२/अध्यायः ०४ वेदव्यासः‎ देवीभागवतपुराणम्/स्कन्धः १२/अध्यायः ०५ → गायत्रीहृदयम् नारद उवाच भगवन् देवदेवेश भूतभव्यजगत्प्रभो । कवचं च श्रुतं दिव्यं गायत्रीमन्त्रविग्रहम्

ନାରଦ କହିଲେ - ହେ ଦେବଦେବେଶ! ହେ ଜଗତପ୍ରଭୁ! ମୁଁ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରର ସ୍ୱରୂପ ଏହି ଦିବ୍ୟ କବଚ ଶ୍ରବଣ କଲି ।

Verse 2

अधुना श्रोतुमिच्छामि गायत्रीहृदयं परम् । यद्धारणाद्‍भवेत्युण्यं गायत्रीजपतोऽखिलम्

ଏବେ ମୁଁ ସେହି ପରମ ଗାୟତ୍ରୀ ହୃଦୟ ଶ୍ରବଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି, ଯାହାକୁ ଧାରଣ କଲେ ଗାୟତ୍ରୀ ଜପର ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ।

Verse 3

श्रीनारायण उवाच देव्याश्च हृदयं प्रोक्तं नारदाथर्वणे स्फुटम् । तदेवाहं प्रवक्ष्यामि रहस्यातिरहस्यकम्

ଶ୍ରୀ ନାରାୟଣ କହିଲେ: ହେ ନାରଦ, ଦେବୀଙ୍କ ହୃଦୟ ଅଥର୍ବ ବେଦରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ ସେହି ପରମ ଗୋପନୀୟ ରହସ୍ୟ କହିବି।

Verse 4

विराड्रूपां महादेवीं गायत्रीं वेदमातरम् । ध्यात्वा तस्यास्त्वथाङ्‌गेषु ध्यायेदेताश्च देवताः

ବେଦମାତା, ବିରାଟ ରୂପଧାରିଣୀ ମହାଦେବୀ ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ତାଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ଅଙ୍ଗରେ ଏହି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 5

पिण्डब्रह्माण्डयोरैक्याद्‍भावयेत्स्वतनौ तथा । देवीरूपे निजे देहे तन्मयत्वाय साधकः

ପିଣ୍ଡ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଏକତା ହେତୁ, ସାଧକ ନିଜ ଶରୀରରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଭାବନା କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ ତନ୍ମୟତା ପାଇଁ ନିଜ ଦେହକୁ ଦେବୀ ରୂପରେ କଳ୍ପନା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 6

नादेवोऽभ्यर्चयेद्देवमिति वेदविदो विदुः । ततोऽभेदाय काये स्वे भावयेद्देवता इमाः

ବେଦଜ୍ଞମାନେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ 'ଯିଏ ନିଜେ ଦେବ ନୁହେଁ, ସେ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିପାରିବ ନାହିଁ'। ତେଣୁ ଅଭେଦ ଭାବ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ନିଜ ଶରୀରରେ ଏହି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଭାବନା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 7

अथ तत्सम्प्रवक्ष्यामि तन्मयत्वमथो भवेत् । गायत्रीहृदयस्यास्याप्यहमेव ऋषिः स्मृतः

ଏବେ ମୁଁ ସେହି ବିଷୟ କହିବି ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତନ୍ମୟତା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ଗାୟତ୍ରୀ ହୃଦୟର ଋଷି ମୁଁ (ନାରାୟଣ) ନିଜେ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 8

गायत्रीच्छन्द उद्दिष्टं देवता परमेश्वरी । पूर्वोक्तेन प्रकारेण कुर्यादङ्‌गानि षट्क्रमात् । आसने विजने देशे ध्यायेदेकाग्रमानसः

ଏହାର ଛନ୍ଦ ଗାୟତ୍ରୀ ଏବଂ ଦେବତା ପରମେଶ୍ୱରୀ ଅଟନ୍ତି। ପୂର୍ବୋକ୍ତ ବିଧି ଅନୁସାରେ ଷଡ଼ଙ୍ଗ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଆସନରେ ବସି ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 999

न्यासः द्यौर्मूर्ध्नि दैवतम् । दन्तपङ्‌क्तावश्विनौ । उभे सन्ध्ये चोष्ठौ । मुखमग्निः । जिह्वा सरस्वती । ग्रीवायां तु बृहस्पतिः । स्तनयोर्वसवोऽष्टौ । बाह्वोर्मरुतः । हृदये पर्जन्यः । आकाशमुदरम् । नाभावन्तरिक्षम् । कट्यो- रिन्द्राग्नी । जघने विज्ञानघनः प्रजापतिः । कैलास- मलये ऊरू । विश्वेदेवा जान्वोः । जङ्‌घायां कौशिकः । गुह्यमयने । ऊरू पितरः । पादौ पृथिवी । वनस्पत- योऽङ्‌गुलीषु । ऋषयो रोमाणि । नखानि मुहूर्तानि । अस्थिषु ग्रहाः । असृङ्‌मांसमृतवः । संवत्सरा वै निमिषम् । अहोरात्रावादित्यश्चन्द्रमाः । प्रवरां दिव्यां गायत्रीं सहस्रनेत्रां शरणमहं प्रपद्ये । ॐ तत्सवितुर्वरेण्याय नमः । ॐ तत्पूर्वाजयाय नमः । तत्प्रातरादित्याय नमः । तत्प्रातरादित्यप्रतिष्ठायै नमः । प्रातरधीयानो रात्रिकृतं पापं नाशयति । सायमधीयानो दिवसकृतं पापं नाशयति । सायंप्रातरधीयानो अपापो भवति । सर्वतीर्थेषु स्नातो भवति । सर्वैर्देवैर्ज्ञातो भवति । अवाच्यवचनात्पूतो भवति । अभक्ष्यभक्षणात्पूतो भवति । अभोज्यभोजनापूतो भवति । अचोष्यचोष- णात्पूतो भवति । असाध्यसाधनात्पूतो भवति । दुष्प्रतिग्रहशतसहस्रात्पूतो भवति । सर्वप्रतिग्रहात्पूतो भवति । पङ्‌क्तिदूषणात्पूतो भवति । अनृतवचनात्पूतो भवति । अथाब्रह्मचारी ब्रह्मचारी भवति । अनेन हृदयेनाधीतेन क्रतुसहस्रेणेष्टं भवति । षष्टिशत- सहस्रगायत्र्या जप्यानि फलानि भवन्ति । अष्टौ ब्राह्मणान्सम्यग्ग्राहयेत् । तस्य सिद्धिर्भवति । य इदं नित्यमधीयानो ब्राह्मणः प्रातः शुचिः सर्वपापैः प्रमुच्यत इति । ब्रह्मलोके महीयते । इत्याह भगवान् श्रीनारायणः । इति श्रीमद्देवीभागवते महापुराणेऽष्टादशसाहस्र्यां संहितायां द्वादशस्कन्धे गायत्रीहृदयं नाम चतुर्थोऽध्यायः

ନ୍ୟାସ: ମସ୍ତକରେ ଆକାଶ, ଦାନ୍ତରେ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର, ଓଠରେ ଦୁଇ ସନ୍ଧ୍ୟା, ମୁଖରେ ଅଗ୍ନି, ଜିହ୍ୱାରେ ସରସ୍ୱତୀ, ଗ୍ରୀବାରେ ବୃହସ୍ପତି, ସ୍ତନରେ ଅଷ୍ଟବସୁ, ବାହୁରେ ମରୁଦ୍ଗଣ, ହୃଦୟରେ ପର୍ଜନ୍ୟ, ଉଦରରେ ଆକାଶ, ନାଭିରେ ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ, କଟିରେ ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନି, ଜଘନରେ ପ୍ରଜାପତି, ଜଙ୍ଘରେ କୈଳାସ ଓ ମଳୟ, ଆଣ୍ଠୁରେ ବିଶ୍ୱେଦେବ, ପାଦରେ ପୃଥିବୀ, ଅଙ୍ଗୁଳିରେ ବନସ୍ପତି, ରୋମରେ ଋଷିଗଣ, ନଖରେ ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ଅସ୍ଥିରେ ଗ୍ରହ, ରକ୍ତ-ମାଂସରେ ଋତୁ ଏବଂ ନିମିଷରେ ସଂବତ୍ସର ଅଛନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଚନ୍ଦ୍ର ଦିନ-ରାତି ଅଟନ୍ତି। ମୁଁ ସହସ୍ର ନେତ୍ରଧାରିଣୀ ଦିବ୍ୟ ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କ ଶରଣ ନେଉଛି। ଏହାର ପାଠ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପାପ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ଏବଂ ସାଧକ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।