Shloka 25
अगम्यागमन-निष्कृति-निर्णयः
Expiations for Forbidden Sexual Relations
Devanagari script
दुस्तरो मदनस्तस्मात्सर्वेषां प्राणिनामपि / पुन्नारीरूपवत्कृत्वा मदननेनैव विश्वसृक्
Transliteration
dustaro madanastasmātsarveṣāṃ prāṇināmapi / punnārīrūpavatkṛtvā madananenaiva viśvasṛk
Translation
ଏହିହେତୁ ମଦନ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁସ୍ତର। ବିଶ୍ୱସୃଷ୍ଟା ପୁରୁଷ‑ନାରୀ ରୂପ ଗଢ଼ି, ଏହି ମଦନବାଣ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଜଗତକୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ କରିଛନ୍ତି।
Word by Word
दुस्तरःhard to cross/overcome
दुस्तरः:
Viśeṣaṇa of मदनः (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मदनःdesire (Kāma)
मदनः:
Karta/Topic (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootमदन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu/Conclusion marker (हेतु/निगमन)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; तस्मात्-शब्दः (therefore/from that) हेत्वर्थ/निगमनार्थ
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक (सामान्य), षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
प्राणिनाम्of living beings
प्राणिनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्राणिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
अपिeven
अपि:
Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अप्यर्थ (even/also)
पुं-नारी-रूपवत्as having male and female forms
पुं-नारी-रूपवत्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुंस् + नारी + रूपवत् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः; क्रियाविशेषण (adverbial): ‘in the manner of male-and-female forms’
कृत्वाhaving made/assuming
कृत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृत्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): ‘having made/done’
मदन-नेनby the stratagem of desire
मदन-नेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमदन + नय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मदनस्य नयः = policy/stratagem of desire)
एवindeed, only
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक निपात (emphatic: indeed/only)
विश्व-सृक्the creator of the universe
विश्व-सृक्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्व + सृज् (धातु) → सृक् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (विश्वं सृजति इति)