Shloka 63
Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame
Devanagari script
इन्द्र उवाच आसवस्य तु किं रूपं को दोषः कश्चवा गुणः / अन्नं दोषकरं किं तु तन्मे विस्तरतो वद
Transliteration
indra uvāca āsavasya tu kiṃ rūpaṃ ko doṣaḥ kaścavā guṇaḥ / annaṃ doṣakaraṃ kiṃ tu tanme vistarato vada
Translation
ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—ଆସବର ସ୍ୱରୂପ କ’ଣ? ତାହାର ଦୋଷ କ’ଣ ଓ ଗୁଣ କ’ଣ? ଏବଂ କେଉଁ ଅନ୍ନ ଦୋଷକର? ଏହା ମୋତେ ବିସ୍ତାରରେ କହ।
Word by Word
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
आसवस्यof fermented liquor (āsava)
आसवस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootआसव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअन्वय-अव्यय (particle)
किम्what?
किम्:
Prashna (प्रश्न/Interrogative)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (interrogative)
रूपम्form/nature
रूपम्:
Karma (कर्म/Asked-about object)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कःwhich/who?
कः:
Prashna (प्रश्न)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (interrogative)
दोषःfault, harm
दोषः:
Karma (कर्म/Asked-about)
TypeNoun
Rootदोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कःwhich/who?
कः:
Prashna (प्रश्न)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (interrogative)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय (particle: or)
गुणःbenefit, quality
गुणः:
Karma (कर्म/Asked-about)
TypeNoun
Rootगुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अन्नम्food
अन्नम्:
Karma (कर्म/Topic)
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
दोष-करम्fault-causing
दोष-करम्:
Visheshana (विशेषण of अन्नम्)
TypeAdjective
Rootदोष (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (दोषं करोति इति)
किम्what?/whether
किम्:
Prashna (प्रश्न)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (interrogative)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअन्वय-अव्यय (particle)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
मेto me
मे:
Sampradana (सम्प्रदान/Dative: recipient)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति (Genitive/Dative), एकवचन; here दत्तिः (to me)
विस्तरतःin detail
विस्तरतः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (adverb: in detail)
वदtell, speak
वद:
Kriya (क्रिया/Command)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद