Shloka 62
Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame
Devanagari script
मनोवाक्कायचेष्टाभिश्चतुर्धाक्रियते कृतिः / विनश्येत्तेन तेनैव कृतैस्तत्परिहारकैः
Transliteration
manovākkāyaceṣṭābhiścaturdhākriyate kṛtiḥ / vinaśyettena tenaiva kṛtaistatparihārakaiḥ
Translation
ମନ, ବାକ୍, କାୟ ଓ ଚେଷ୍ଟା—ଏହି ଚାରି ଦ୍ୱାରା କର୍ମ ଚତୁର୍ବିଧ ହୁଏ; ଯେଉଁ ଯେଉଁ ଦ୍ୱାରା ଦୋଷ ହୁଏ, ସେହି ସେହି ଦ୍ୱାରା କୃତ ପରିହାରକ (ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ) କର୍ମରେ ତାହା ନଶିଯାଏ।
Word by Word
मनः-वाक्-काय-चेष्टाभिःby mind, speech, body, and actions
मनः-वाक्-काय-चेष्टाभिः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक) + वाच् (प्रातिपदिक) + काय (प्रातिपदिक) + चेष्टा (प्रातिपदिक)
Formस्त्री/पुं/नपुंस-समाहार, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (मनश्च वाक् च कायश्च चेष्टाश्च)
चतुर्धाin four ways
चतुर्धा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootचतुर्धा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb: in four ways)
क्रियतेis done/is performed
क्रियते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive)
कृतिःan act/deed
कृतिः:
Karta (कर्ता/Subject in passive: patient)
TypeNoun
Rootकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विनश्येत्would perish/be destroyed
विनश्येत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-नश् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तेनby that
तेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
तेनby that
तेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय-अव्यय (particle: indeed/only)
कृतैःby deeds done
कृतैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootकृत (प्रातिपदिक; कृ-धातोः क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘done acts’ (as instruments)
तत्-परिहारकैःby those that remove that (sin/effect)
तत्-परिहारकैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + परिहारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (तस्य परिहारकाः—‘removers of that’)