Shloka 69
महादेव्याः आविर्भाव-रूपान्तर-विहारवर्णनम्
Manifestation, Forms, and Divine Play of the Mahādevī
Devanagari script
शिवोद्भवमिद पिण्डमत्यथ शिवतां गतम् / उद्बुध्यस्व पशो त्वं हि नाशिवः सञ्छिवो ह्यसि
Transliteration
śivodbhavamida piṇḍamatyatha śivatāṃ gatam / udbudhyasva paśo tvaṃ hi nāśivaḥ sañchivo hyasi
Translation
ଏହି ପିଣ୍ଡ ଶିବୋଦ୍ଭବ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶିବତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ; ହେ ପଶୁ, ଜାଗ—ତୁ ଅଶିବ ନୁହେଁ, ତୁ ନିଶ୍ଚୟ ଶିବ ଅଟୁ।
Word by Word
शिव-उद्भवम्born of Shiva
शिव-उद्भवम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक) + उद्भव (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (षष्ठी/पञ्चमी-सम्भवः): ‘शिवात् उद्भवः’/‘शिवस्य उद्भवः’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
पिण्डम्body/mass
पिण्डम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपिण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
अतिexceedingly
अति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअति (अव्यय/उपसर्ग)
Formअव्यय; उपसर्गसदृश-निपात (intensifier: exceedingly)
अथthen/now
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (particle: then/now)
शिवताम्Shiva-hood/auspicious state
शिवताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशिवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (आम्-प्रत्ययः)
गतम्attained/gone to
गतम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘प्राप्तम्’
उद्बुध्यस्वawake/realize
उद्बुध्यस्व:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootउद् + बुध् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपद
पशोO beast (ignorant one)
पशो:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुषार्थे सर्वनाम; प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/हेतौ निपात (particle: indeed/for)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (negation)
अशिवःinauspicious/non-Shiva
अशिवः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; नञ्-समास/नकार-पूर्वक विशेषण
सन्being
सन्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअस् (धातु) → सत् (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘being’
शिवःShiva/auspicious one
शिवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक-निपात (indeed)
असिyou are
असि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद