Shloka 4
महादेव्याः आविर्भाव-रूपान्तर-विहारवर्णनम्
Manifestation, Forms, and Divine Play of the Mahādevī
Devanagari script
हयग्रीव उवाच अनादिरखिलाधारा सदसत्कर्मरूपिणी / ध्यानैकदृश्या ध्यानाङ्गी विद्याङ्गी हृदयास्पदा
Transliteration
hayagrīva uvāca anādirakhilādhārā sadasatkarmarūpiṇī / dhyānaikadṛśyā dhyānāṅgī vidyāṅgī hṛdayāspadā
Translation
ହୟଗ୍ରୀବ କହିଲେ—ସେ ଅନାଦି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଧାର; ସତ୍-ଅସତ୍ କର୍ମରୂପିଣୀ। ଧ୍ୟାନରେ ମାତ୍ର ଦୃଶ୍ୟ, ଧ୍ୟାନାଙ୍ଗୀ, ବିଦ୍ୟାଙ୍ଗୀ ଏବଂ ହୃଦୟାସ୍ପଦା।
Word by Word
hayagrīvaḥHayagrīva
hayagrīvaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothayagrīva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
anādiḥbeginningless
anādiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootanādi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे विशेषण-रूपे प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (देवी-विशेषणम्)
akhila-ādhārāsupport of all
akhila-ādhārā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootakhila + ādhāra (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (देवी-विशेषणम्)
sat-asat-karma-rūpiṇīhaving the form of good and bad actions
sat-asat-karma-rūpiṇī:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsat + asat + karma + rūpiṇī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (देवी-विशेषणम्)
dhyāna-eka-dṛśyāseen only through meditation
dhyāna-eka-dṛśyā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdhyāna + eka + dṛśya (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (देवी-विशेषणम्)
dhyāna-aṅgīwhose limbs are meditation / embodied as meditation
dhyāna-aṅgī:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdhyāna + aṅgin (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (देवी-विशेषणम्)
vidyā-aṅgīembodied as knowledge
vidyā-aṅgī:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvidyā + aṅgin (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (देवी-विशेषणम्)
hṛdaya-āspadāabiding in the heart
hṛdaya-āspadā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roothṛdaya + āspada (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (देवी-विशेषणम्)