Shloka 87
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
श्रीगुरुं गुरुपत्नीं च पितरौ चिन्तयेद्धिया / इति सर्वं मया प्रोक्तं समासेन घटोद्भव
Transliteration
śrīguruṃ gurupatnīṃ ca pitarau cintayeddhiyā / iti sarvaṃ mayā proktaṃ samāsena ghaṭodbhava
Translation
ମନରେ ଶ୍ରୀଗୁରୁ, ଗୁରୁପତ୍ନୀ ଓ ମାତା-ପିତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ହେ ଘଟୋଦ୍ଭବ! ଏ ସବୁ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଲି।
Word by Word
श्रीगुरुम्the venerable guru
श्रीगुरुम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootश्री + गुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारय (श्रीमान् गुरु:)
गुरुपत्नीम्the guru’s wife
गुरुपत्नीम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootगुरु + पत्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (गुरोः पत्नी)
चand
च:
सम्बन्ध/निपात (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
पितरौthe two parents (father and mother)
पितरौ:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), द्विवचन
चिन्तयेत्should contemplate/remember
चिन्तयेत्:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Root√चिन्त् (चिन्तायाम्/धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
धियाwith the mind/intellect
धिया:
करण (Karaṇa/करण)
TypeNoun
Rootधि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
इतिthus
इति:
सम्बन्ध/निपात (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्तिसूचक-अव्यय (quotative/closure particle)
सर्वम्all (this)
सर्वम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
मयाby me
मया:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd), एकवचन
प्रोक्तम्(has been) said/taught
प्रोक्तम्:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + √वच् (वचने/धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगभाव
समासेनin brief/summarizingly
समासेन:
करण (Karaṇa/करण)
TypeNoun
Rootसमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; साधन/प्रकारवाचक
घटोद्भवO pot-born one (Agastya)
घटोद्भव:
सम्बोधन (Sambodhana/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootघट + उद्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (घटात् उद्भवः)