Shloka 40
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
एवं दीक्षात्रयं कृत्वा विधेयं बौधयेत्पुनः / गुरुभक्तिस्सदाचारस्तद्द्रोहस्तत्र पातकम्
Transliteration
evaṃ dīkṣātrayaṃ kṛtvā vidheyaṃ baudhayetpunaḥ / gurubhaktissadācārastaddrohastatra pātakam
Translation
ଏଭଳି ତିନି ପ୍ରକାର ଦୀକ୍ଷା କରି ପୁନଃ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବୋଧ କରାଉ। ଗୁରୁଭକ୍ତି ଓ ସଦାଚାର ଧର୍ମ; ଗୁରୁଦ୍ରୋହ ସେଠାରେ ପାପ॥
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
प्रकार (Manner)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (manner adverb)
दीक्षाinitiation
दीक्षा:
सम्बन्ध (Relation within compound)
TypeNoun
Rootदीक्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; first member in compound दीक्षात्रयम्
त्रयम्a triad (threefold)
त्रयम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootत्रय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular; द्विगु-समास (दीक्षाणां त्रयम्)
कृत्वाhaving performed
कृत्वा:
पूर्वकालक्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; having done
विधेयम्what should be done
विधेयम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootविधेय (प्रातिपदिक; कृदन्त-भाव)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular; predicate/qualifier (what is to be done)
बोधयेत्should instruct/awaken
बोधयेत्:
क्रिया (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootबुध् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; causative sense possible (बोधयति)
पुनःagain
पुनः:
काल/पुनरावृत्ति (Repetition)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्ति (again)
गुरुof the guru
गुरु:
सम्बन्ध (Relation within compound)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; first member in compound गुरुभक्तिः
भक्तिःdevotion
भक्तिः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular; षष्ठी-तत्पुरुष (गुरोः भक्तिः)
सत्good
सत्:
विशेषण (Qualifier within compound)
TypeAdjective
Rootसत् (प्रातिपदिक)
Form(as first member) in compound सदाचारः; ‘good/true’
आचारःconduct
आचारः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआचार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular; कर्मधारय (सद् आचारः)
तत्that (i.e., guru)
तत्:
सम्बन्ध (Relation within compound)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; first member in compound तद्द्रोहः (sandhi form)
द्रोहःbetrayal
द्रोहः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्रोह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular; तत्पुरुष (तस्य द्रोहः)
तत्रtherein
तत्र:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देश/प्रसङ्ग (there/in that matter)
पातकम्a sin
पातकम्:
समानााधिकरण (Predicate nominal)
TypeNoun
Rootपातक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular (predicate noun)