Shloka 10
Mudrā-vidhāna (Lalitopākhyāna): Āvāhanī–Saṃkṣobhiṇī–Ākarṣiṇī and allied Mudrās
Devanagari script
अस्यास्त्वनामिकायुग्ममधः कृत्वाङ्कुशाकृति / तर्जन्यावपि तेनैव क्रमेण विनियोजयेत्
Transliteration
asyāstvanāmikāyugmamadhaḥ kṛtvāṅkuśākṛti / tarjanyāvapi tenaiva krameṇa viniyojayet
Translation
ଏଥିରେ ଅନାମିକାର ଯୁଗଳକୁ ତଳକୁ କରି ଅଙ୍କୁଶାକୃତି କର; ଏହି ଏକେ କ୍ରମରେ ତର୍ଜନୀକୁ ମଧ୍ୟ ବିଧିମତେ ନିୟୋଜ କର।
Word by Word
अस्याःof this (hand/gesture)
अस्याः:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; pronoun genitive singular (of this/her)
तुindeed/and
तु:
सम्बन्ध (निपात/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात/particle (contrast/emphasis)
अनामिका-युग्मम्the pair of ring-fingers
अनामिका-युग्मम्:
कर्म (कर्म/Direct object)
TypeNoun
Rootअनामिका (प्रातिपदिक) + युग्म (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; tatpuruṣa ‘pair of ring-fingers’
अधःdownwards/below
अधः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअधस् (अव्यय/प्रातिपदिक-निपात)
Formअव्यय; adverb of direction (downwards)
कृत्वाhaving placed/made
कृत्वा:
पूर्वकाल (Absolutive; prior action)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund); having done/made
अङ्कुश-आकृतिःa hook-like form
अङ्कुश-आकृतिः:
कर्मधार्य-निर्देश (Predicate/description of form)
TypeNoun
Rootअङ्कुश (प्रातिपदिक) + आकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा (1st), एकवचन; ‘hook-shape’
तर्जन्यौthe two index-fingers
तर्जन्यौ:
कर्म (कर्म/Direct object)
TypeNoun
Rootतर्जनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), द्विवचन; ‘two index-fingers’
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; particle (also/even)
तेनby that/with that
तेन:
करण (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; instrumental ‘by that/with that’
एवindeed/just
एव:
सम्बन्ध (Emphasis particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; emphatic particle (only/just)
क्रमेणin sequence
क्रमेण:
क्रियाविशेषण (Manner)
TypeNoun
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (3rd), एकवचन; instrumental ‘in order/stepwise’
विनियोजयेत्should arrange/apply
विनियोजयेत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootवि + नि + युज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; ‘should apply/arrange’