Shloka 12
ललितोपाख्याने मन्त्रतारतम्यकथनम्
Hierarchy of Mantras in the Lalitopākhyāna
Devanagari script
त्योश्च कामराजो ऽयं सिद्धिदो भक्तिशालिनाम् / शिवेन शक्त्या कामेन क्षित्या चैव तु मायया
Transliteration
tyośca kāmarājo 'yaṃ siddhido bhaktiśālinām / śivena śaktyā kāmena kṣityā caiva tu māyayā
Translation
ସେଇ ଦୁଇରେ ଏହି ‘କାମରାଜ’ ଭକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ—ଶିବ, ଶକ୍ତି, କାମ, କ୍ଷିତି ଏବଂ ମାୟା ରୂପେ।
Word by Word
तयोःof those two
तयोः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसक, षष्ठी (6th), द्विवचन (dual)
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
कामराजःKāmarāja
कामराजः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootकामराज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (singular)
अयम्this
अयम्:
विशेषण/निर्देशक (Deictic to subject)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (singular)
सिद्धिदःgiver of success/powers
सिद्धिदः:
विशेषण (Qualifier of kāmarājaḥ)
TypeAdjective
Rootसिद्धि-द (प्रातिपदिक; सिद्धि + द)
Formतत्पुरुष-समास: सिद्धिं ददाति इति; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (singular)
भक्तिशालिनाम्of the devoted (persons)
भक्तिशालिनाम्:
सम्प्रदान (Recipient; genitive of beneficiaries)
TypeNoun
Rootभक्ति-शालिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: भक्तिः अस्ति यस्य; पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन (plural)
शिवेनby/with Śiva
शिवेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन (singular)
शक्त्याby/with Śakti
शक्त्या:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन (singular)
कामेनby/with Kāma
कामेन:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन (singular)
क्षित्याby/with Earth (Kṣiti)
क्षित्या:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootक्षिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन (singular)
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
सम्बन्ध (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण (emphatic particle)
तुand/but
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (particle)
माययाby/with Māyā
मायया:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootमाया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन (singular)