Shloka 45
भण्डासुरस्य मन्त्रणा
Bhaṇḍāsura’s War-Counsel against Lalitā
Devanagari script
श्यामोष्णीषधराः श्यामवर्णसर्वपरिच्छदाः / एकत्वमिव संप्राप्तास्तिमिरेणातिभूयसा
Transliteration
śyāmoṣṇīṣadharāḥ śyāmavarṇasarvaparicchadāḥ / ekatvamiva saṃprāptāstimireṇātibhūyasā
Translation
ସେମାନେ ଶ୍ୟାମ ଉଷ୍ଣୀଷ ଧାରଣ କରି, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ ସମସ୍ତ ପରିଚ୍ଛଦରେ ସଜ୍ଜିତ ଥିଲେ; ଅତିଘନ ତିମିରରେ ସେମାନେ ଏକତ୍ୱ ପାଇଥିବା ପରି ଲାଗିଲେ।
Word by Word
श्याम-उष्णीष-धराःwearing dark turbans/helmets
श्याम-उष्णीष-धराः:
विशेषण (adjectival to implied ‘they/commanders/army’)
TypeAdjective
Rootश्याम (प्रातिपदिक) + उष्णीष (प्रातिपदिक) + धर (प्रातिपदिक; from धृ धातु)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural); तत्पुरुष: श्यामम् उष्णीषम् धारयन्ति
श्याम-वर्ण-सर्व-परिच्छदाःwith all gear of dark color
श्याम-वर्ण-सर्व-परिच्छदाः:
विशेषण (adjectival)
TypeAdjective
Rootश्याम (प्रातिपदिक) + वर्ण (प्रातिपदिक) + सर्व (प्रातिपदिक) + परिच्छद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural); बहुपद-तत्पुरुष: श्यामवर्णः सर्वः परिच्छदः येषाम् (having all equipment of dark color)
एकत्वम्oneness/unity
एकत्वम्:
कर्म (Karma/Object—of iva, sense of ‘as if [they attained] unity’)
TypeNoun
Rootएकत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
इवas if/like
इव:
सम्बन्ध (comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय (comparative particle)
संप्राप्ताःhaving attained/reached
संप्राप्ताः:
क्रिया-विशेषण/विधेय (predicative participle of subject)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-आप् (धातु)
Formक्त (past participle), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural); कर्तरि-प्रयोग (used predicatively: ‘having attained’)
तिमिरेणby darkness
तिमिरेण:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootतिमिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular)
अति-भूयसाexceedingly great
अति-भूयसा:
विशेषण (adjectival to timireṇa)
TypeAdjective
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय) + भूयस् (प्रातिपदिक; comparative ‘more/excess’)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular); अव्ययीभाव: अति + भूयस् = अत्यधिक (excessive)