Shloka 82
दुर्मद-कुरण्ड-वधः (The Slaying of Durmada and Kuraṇḍa) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
स्फुरत्फलैः शरकुलैर्बभ्रुसेनां व्यमर्दयत् / इतस्ततश्चमूनाथविक्षिप्तशरकोटिभिः / विशीर्णगात्रा नकुला नकुलीं पर्यवारयन्
Transliteration
sphuratphalaiḥ śarakulairbabhrusenāṃ vyamardayat / itastataścamūnāthavikṣiptaśarakoṭibhiḥ / viśīrṇagātrā nakulā nakulīṃ paryavārayan
Translation
ସ୍ଫୁରତ୍ ଫଳଯୁକ୍ତ ଶରକୁଳ ଦ୍ୱାରା ବଭ୍ରୁସେନା ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ଇତସ୍ତତଃ ଚମୂନାଥ ଛାଡ଼ିଥିବା କୋଟି କୋଟି ବାଣରେ ଗାତ୍ର ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା ନକୁଳମାନେ ନକୁଳୀକୁ ଚାରିଦିଗରୁ ଘେରିଲେ।
Word by Word
स्फुरत्फलैःwith flashing points
स्फुरत्फलैः:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootस्फुरत्-फल (प्रातिपदिक; स्फुर् धातु से शतृ)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘स्फुरन्ति फलानि येषाम्’/‘स्फुरत् फलम्’ (with flashing tips)
शरकुलैःby clusters of arrows
शरकुलैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootशर-कुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘शराणां कुलैः’ (masses/collections of arrows)
बभ्रुसेनाम्the Babhrus’ army
बभ्रुसेनाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootबभ्रु-सेना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘बभ्रूणां सेना’ (the Babhrus’ army)
व्यमर्दयत्(he) crushed/pressed down
व्यमर्दयत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-मृद् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/अनद्यतनभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
इतस्from here
इतस्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइतस् (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb: from here/this side)
ततस्from there
ततस्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततस् (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb: from there/that side)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय अव्यय (conjunction)
चमूनाथविक्षिप्तशरकोटिभिःby crores of arrows hurled by the army-chief
चमूनाथविक्षिप्तशरकोटिभिः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootचमू-नाथ-विक्षिप्त-शर-कोटि (प्रातिपदिक; विक्षिप्त = कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग (कोटि), तृतीया, बहुवचन; ‘चमूनाथेन विक्षिप्तानां शराणां कोटिभिः’ (by crores of arrows hurled by the army-lord)
विशीर्णगात्राःwith shattered limbs
विशीर्णगात्राः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-शीर्ण-गात्र (प्रातिपदिक; शीर्ण = कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः—‘विशीर्णानि गात्राणि येषाम्’ (whose limbs were shattered)
नकुलाःmongooses / Nakulas (warriors)
नकुलाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनकुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
नकुलीम्Nakuli (female)
नकुलीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनकुली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पर्यवारयन्they surrounded/encircled
पर्यवारयन्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि-आ-वृ (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन