Shloka 61
दुर्मद-कुरण्ड-वधः (The Slaying of Durmada and Kuraṇḍa) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
नकुलैर्दश्यमानानामत्यन्तचटुलं वपुः / मुहुः कुण्डलितैर्भोगैः पन्नगानां व्यचेष्टत
Transliteration
nakulairdaśyamānānāmatyantacaṭulaṃ vapuḥ / muhuḥ kuṇḍalitairbhogaiḥ pannagānāṃ vyaceṣṭata
Translation
ନକୁଳମାନଙ୍କ ଦଂଶରେ ପୀଡିତ ସର୍ପମାନଙ୍କ ଦେହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚଞ୍ଚଳ ହେଲା; ସେମାନେ ପୁନଃପୁନଃ କୁଣ୍ଡଳିତ ଭୋଗରେ ଘୁରି ଘୁରି ଛଟପଟାଇଲେ।
Word by Word
नकुलैःby the mongooses
नकुलैः:
Kartr-karana (कर्तृकरणम्)
TypeNoun
Rootनकुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
दश्यमानानाम्of those being bitten
दश्यमानानाम्:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeAdjective
Rootदश्यमान (कृदन्त; √दंश्/दश् (धातु) 'to bite')
Formवर्तमान कर्मणि कृदन्त (शानच्), षष्ठी, बहुवचन; कर्मणि — 'of those being bitten'
अत्यन्त-चटुलम्exceedingly restless
अत्यन्त-चटुलम्:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअत्यन्त (अव्यय) + चटुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (अत्यन्तं चटुलम्)
वपुःbody
वपुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
मुहुःagain and again
मुहुः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
कुण्डलितैःwith coiled
कुण्डलितैः:
Karana (करणम्)
TypeAdjective
Rootकुण्डलित (कृदन्त; √कुण्डल्/कुण्डलय् (धातु) 'to coil')
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त)
भोगैःcoils (of bodies)
भोगैः:
Karana (करणम्)
TypeNoun
Rootभोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
पन्नगानाम्of the serpents
पन्नगानाम्:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootपन्नग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
व्यचेष्टतmoved about / writhed
व्यचेष्टत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√चेष्ट् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; उपसर्गः वि-