Shloka 50
Daṇḍanāthāviniryāṇa
The Departure/March of Daṇḍanāthā
Devanagari script
गेयचक्ररथारूढां तां पश्चाच्च सिषेविरे / तद्वच्छ्यामलशोभाढ्या देव्यो बाणधनुर्धराः
Transliteration
geyacakrarathārūḍhāṃ tāṃ paścācca siṣevire / tadvacchyāmalaśobhāḍhyā devyo bāṇadhanurdharāḥ
Translation
ଗେୟଚକ୍ର ରଥାରୂଢା ସେଇ ଦେବୀଙ୍କ ପଛେ ପଛେ, ଶ୍ୟାମଳ ଶୋଭାରେ ଭୂଷିତ, ବାଣ ଓ ଧନୁ ଧାରଣ କରିଥିବା ଦେବୀମାନେ ସେବାରେ ଅନୁସରିଲେ।
Word by Word
गेय-चक्र-रथ-आरूढाम्her, mounted on the singing-wheel chariot
गेय-चक्र-रथ-आरूढाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootगेय (प्रातिपदिक) + चक्र (प्रातिपदिक) + रथ (प्रातिपदिक) + आरूढा (कृदन्त; √रुह्/रुहँ आरोहणे)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; ‘आरूढा’ = क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) used adjectivally; समासः: (गेयचक्ररथम्) आरूढा
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (pronoun)
पश्चात्afterwards/behind
पश्चात्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपश्चात् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb) = ‘after/behind’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)
सिषेविरेthey attended/followed/served
सिषेविरे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√सेव् (धातु; सेवँ उपसेवने)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद-रूप (classical usage)
तद्वत्likewise
तद्वत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतद्वत् (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानार्थक (adverb) = ‘likewise/in the same manner’
श्यामल-शोभा-आढ्याःrich in dark (hued) beauty
श्यामल-शोभा-आढ्याः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootश्यामल (प्रातिपदिक) + शोभा (प्रातिपदिक) + आढ्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः: शोभया आढ्याः (तत्पुरुष), विशेषणम्
देव्यःgoddesses
देव्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
बाण-धनुः-धराःbearing arrows and bows
बाण-धनुः-धराः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootबाण (प्रातिपदिक) + धनुस् (प्रातिपदिक) + धर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः: बाणं च धनुः च धरन्ति इति (उपपद-तत्पुरुष/कर्मधारय-प्राय)