Shloka 44
Daṇḍanāthāviniryāṇa
The Departure/March of Daṇḍanāthā
Devanagari script
चित्रजीवं महाचापमादाय च शूकप्रिया / विस्फारं जनयामास मौर्वीमुद्वाद्य भूरिशः
Transliteration
citrajīvaṃ mahācāpamādāya ca śūkapriyā / visphāraṃ janayāmāsa maurvīmudvādya bhūriśaḥ
Translation
ଶୂକପ୍ରିୟା ‘ଚିତ୍ରଜୀବ’ ମହାଚାପକୁ ଧରି, ମୌର୍ବୀ ପ୍ରତ୍ୟଞ୍ଚାକୁ ବହୁବାର ଟାଣି, ଭୟଙ୍କର ବିସ୍ଫାର ଧ୍ୱନି ଉତ୍ପନ୍ନ କଲା।
Word by Word
चित्रजीवम्Citrajīva (bow)
चित्रजीवम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootचित्रजीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; (नाम)
महा-चापम्the great bow
महा-चापम्:
Karma (कर्म; apposition)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + चाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारय-समास (महान् चापः)
आदायhaving taken
आदाय:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootआ√दा (धातु) + ल्यप् (कृत्)
Formल्यप्-कृदन्त (absolutive/gerund) ‘having taken’
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
शूक-प्रियāŚūka’s beloved (lady)
शूक-प्रियā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootशूक (प्रातिपदिक) + प्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (शूकस्य प्रिया)
विस्फारम्a twang / stretching sound
विस्फारम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootविस्फार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
जनयामासproduced
जनयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (धातु) + णिच् (causative)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; णिजन्त (causative) ‘caused to arise/produced’
मौर्वीम्the bowstring
मौर्वीम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमौर्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘bowstring’
उद्वाद्यhaving twanged
उद्वाद्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootउद्√वद्/√वाद् (धातु) + ल्यप् (कृत्)
Formल्यप्-कृदन्त (absolutive/gerund) ‘having twanged/struck (to sound)’
भूरिशःrepeatedly / abundantly
भूरिशः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभूरिशस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb) ‘abundantly/many times’