Shloka 41
Daṇḍanāthāviniryāṇa
The Departure/March of Daṇḍanāthā
Devanagari script
चत्रजीवमिमं नाम कोदण्डं सुमहत्तरम् / गृहाण जगतामंब दानवानां निबर्हणम्
Transliteration
catrajīvamimaṃ nāma kodaṇḍaṃ sumahattaram / gṛhāṇa jagatāmaṃba dānavānāṃ nibarhaṇam
Translation
ହେ ଜଗଦମ୍ବା, ‘ଚତ୍ରଜୀବ’ ନାମକ ଏହି ସୁମହତ୍ତର କୋଦଣ୍ଡ ଧନୁ ଗ୍ରହଣ କର; ଏହା ଦାନବମାନଙ୍କ ନିବର୍ହଣ ପାଇଁ।
Word by Word
चित्रजीवम्(the bow named) Citrajīva
चित्रजीवम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootचित्र (प्रातिपदिक) + जीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारय-समास (चित्रः जीवः)
इमम्this
इमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण
नामnamed
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध; naming particle)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नामार्थक/इति-अर्थे ‘called/named’
कोदण्डम्bow
कोदण्डम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकोदण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
सु-महत्तरम्very great
सु-महत्तरम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + महत्तर (प्रातिपदिक; comparative)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण; ‘very great’ (intensive su-)
गृहाणtake / accept
गृहाण:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√ग्रह् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
जगताम्of the worlds
जगताम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
अम्बO mother
अम्ब:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootअम्बा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
दानवानाम्of the Dānavas (demons)
दानवानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
निबर्हणम्destroyer (of demons)
निबर्हणम्:
Karma (कर्म; apposition to bow)
TypeNoun
Rootनि√बर्ह् (धातु) + अन (कृत्-प्रत्यय) / निबर्हण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘destroying/expulsion’ (as an epithet)