Shloka 46
मदनकामेश्वरप्रादुर्भावः
Manifestation of Madana-Kāmeśvara
Devanagari script
ततः कदा चिदागत्य नारदो भगवानृषिः / प्रणम्य परमां शक्तिं प्रोवाच विनयान्वितः
Transliteration
tataḥ kadā cidāgatya nārado bhagavānṛṣiḥ / praṇamya paramāṃ śaktiṃ provāca vinayānvitaḥ
Translation
ତାପରେ କେବେ ଏକ ସମୟରେ ଭଗବାନ ଋଷି ନାରଦ ଆସି, ପରମ ଶକ୍ତିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ବିନୟସହ କହିଲେ।
Word by Word
ततःthen
ततः:
Deśa-kāla-adhikaraṇa (देश-कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण), indicating sequence (अनन्तरार्थक)
कदाat some time / once
कदा:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootकदा (अव्यय)
FormInterrogative/indefinite time adverb (कालवाचक-अव्यय)
चित्ever / some
चित्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
FormIndefinite particle (अनिश्चितार्थक-अव्यय), used with कदा
आगत्यhaving come
आगत्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ + गम् (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्), from √गम् with prefix आ-; expresses prior action
नारदःNārada
नारदः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनारद (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
भगवान्venerable / divine
भगवान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); विशेषण of नारदः
ऋषिःsage
ऋषिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); apposition to नारदः
प्रणम्यhaving bowed
प्रणम्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + नम् (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्) from √नम् with prefix प्र-
परमाम्supreme
परमाम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरमा (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); विशेषण of शक्तिम्
शक्तिम्Power (Śakti)
शक्तिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
प्रोवाचsaid / spoke forth
प्रोवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन); परस्मैपद
विनय-अन्वितःendowed with humility
विनय-अन्वितः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविनय (प्रातिपदिक) + अन्वित (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्यय from √इ/अन्वि)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); विशेषण of नारदः