Shloka 13
Lalitopākhyāna: Devagaṇa-samāgamaḥ and Śrīnagaryāḥ Nirmāṇam
Assembly of Devas; Construction and Splendor of the Divine City
Devanagari script
स्वयं प्रकाशमद्वन्द्वमुदयादित्यसंनिभम् / विलोक्य चिन्तयामास ब्रह्मा लोकपितामहः
Transliteration
svayaṃ prakāśamadvandvamudayādityasaṃnibham / vilokya cintayāmāsa brahmā lokapitāmahaḥ
Translation
ସ୍ୱୟଂପ୍ରକାଶ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱାତୀତ ଏବଂ ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟସଦୃଶ ସେହି ତେଜକୁ ଦେଖି ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଚିନ୍ତା କଲେ।
Word by Word
स्वयम्by itself
स्वयम्:
सम्बन्ध (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय (स्वतन्त्रकर्तृवाचक/independent agent marker)
प्रकाशम्luminous
प्रकाशम्:
कर्म (Karma/Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रकाश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying implied object ‘तत्/एतत्’)
अद्वन्द्वम्non-dual
अद्वन्द्वम्:
कर्म (Karma/Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootअ (नञ्) + द्वन्द्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; नञ्-समास/negation — without duality; विशेषणम्
उदय-आदित्य-संनिभम्like the rising sun
उदय-आदित्य-संनिभम्:
कर्म (Karma/Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootउदय (प्रातिपदिक) + आदित्य (प्रातिपदिक) + संनिभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः (तत्पुरुषः) — उदयकाले आदित्यवत् संनिभम् (like the rising sun); विशेषणम्
विलोक्यhaving seen
विलोक्य:
पूर्वकाल (Absolutive; prior action)
TypeVerb
Rootवि + √लोक् (धातु)
Formक्त्वान्त (अव्ययकृदन्त/gerund), ‘having seen’
चिन्तयामासthought/pondered
चिन्तयामास:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Root√चिन्त् (धातु)
Formलिट् (परिप्रास/Periphrastic Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
लोक-पितामहःthe grandsire of the worlds
लोक-पितामहः:
कर्ता (Karta/Subject-apposition)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक) + पितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः (तत्पुरुषः) — लोकानां पितामहः (grandfather of the worlds); ब्रह्मणः विशेषणम्