Shloka 6
ललिताप्रादुर्भाव-स्तुति
Lalita’s Cosmic Praise and Body–Cosmos Correspondences
Devanagari script
कलामुहूर्तकाष्ठाहर् मासर्तुशरदात्मने / नमः सहस्रशीर्षायै सहस्रमुखलोचने
Transliteration
kalāmuhūrtakāṣṭhāhar māsartuśaradātmane / namaḥ sahasraśīrṣāyai sahasramukhalocane
Translation
କଳା, ମୁହୂର୍ତ୍ତ, କାଷ୍ଠା, ଅହଃ, ମାସ, ଋତୁ ଓ ଶରଦ୍—ଯାହାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ; ସହସ୍ରଶୀର୍ଷା, ସହସ୍ରମୁଖ‑ସହସ୍ରଲୋଚନା ଦେବୀଙ୍କୁ ନମଃ।
Word by Word
कलाa unit of time (kalā)
कला:
समास-पूर्वपद (Compound member)
TypeNoun
Rootकला (प्रातिपदिक)
Formप्रातिपदिक (stem) used as समासाङ्ग; स्त्रीलिङ्ग
मुहूर्तmuhūrta
मुहूर्त:
समास-पूर्वपद (Compound member)
TypeNoun
Rootमुहूर्त (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग; पुंलिङ्ग
काष्ठाkāṣṭhā (time unit)
काष्ठा:
समास-पूर्वपद (Compound member)
TypeNoun
Rootकाष्ठा (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग; स्त्रीलिङ्ग
अहःday
अहः:
समास-पूर्वपद (Compound member)
TypeNoun
Rootअहन्/अहः (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग; नपुंसकलिङ्ग
मासmonth
मास:
समास-पूर्वपद (Compound member)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग; पुंलिङ्ग
ऋतुseason
ऋतु:
समास-पूर्वपद (Compound member)
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग; पुंलिङ्ग
शरद्autumn
शरद्:
समास-पूर्वपद (Compound member)
TypeNoun
Rootशरद् (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग; स्त्रीलिङ्ग
आत्मनेto the one whose nature is (all) time (units)
आत्मने:
सम्प्रदान (Recipient/Dative)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (4th/Dative), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग; तत्पुरुष समास (कला-...-शरद्-आत्मन्) = whose essence is time-units etc.
नमःsalutation
नमः:
सम्बोधन/उक्ति
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; नमस्कारार्थक
सहस्रशीर्षायैto her of a thousand heads
सहस्रशीर्षायै:
सम्प्रदान (Recipient/Dative)
TypeNoun
Rootसहस्र + शीर्ष (प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (4th/Dative), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग; बहुव्रीहि (यस्यानि सहस्रं शीर्षाणि सा)
सहस्रमुखलोचनेO (she) with a thousand faces and eyes
सहस्रमुखलोचने:
सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootसहस्र + मुख + लोचन (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी/सम्बोधन-सम्भाव्य; एकवचन, स्त्रीलिङ्ग; बहुव्रीहि (यस्यानि सहस्रं मुखानि लोचनानि च)