Shloka 10
ललिताप्रादुर्भाव-स्तुति
Lalita’s Cosmic Praise and Body–Cosmos Correspondences
Devanagari script
दृशश्चन्द्रार्कदहना दिशस्ते बाहवोंबिके / मरुतस्तु तवोच्छ्वासा वाचस्ते श्रुतयो ऽखिलाः
Transliteration
dṛśaścandrārkadahanā diśaste bāhavoṃbike / marutastu tavocchvāsā vācaste śrutayo 'khilāḥ
Translation
ହେ ଅମ୍ବିକେ! ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ତୁମ ଦୃଷ୍ଟି; ଦିଗମାନେ ତୁମ ବାହୁ। ମରୁତ ତୁମ ଶ୍ୱାସ, ସମସ୍ତ ଶ୍ରୁତି ତୁମ ବାଣୀ।
Word by Word
दृशः(your) eyes
दृशः:
Karta/Adhikaraṇa? (कर्ता/सम्बन्ध-निर्देश)
TypeNoun
Rootदृश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; ‘दृश्’ = दृष्टि/नेत्र (eyes)
चन्द्रmoon
चन्द्र:
Samāsa-aṅga (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (compound-member)
अर्कsun
अर्क:
Samāsa-aṅga (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootअर्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (compound-member)
दहनाः(are) the moon, sun, and fires
दहनाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदहन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘चन्द्र+अर्क+दहन’ इतरेतर-द्वन्द्व (copulative)
दिशःdirections
दिशः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तेyour
ते:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; possessive genitive
बाहवःarms
बाहवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
अम्बिकेO Ambikā (Mother Goddess)
अम्बिके:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootअम्बिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
मरुतःwinds
मरुतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तुindeed/and
तु:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; particle (emphasis/contrast)
तवyour
तव:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
उच्छ्वासाःbreaths
उच्छ्वासाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootउच्छ्वास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
वाचःwords/speech
वाचः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तेyour
ते:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
श्रुतयःthe Śrutis (Vedas)
श्रुतयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootश्रुति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘श्रुति’ = Vedas/revelations
अखिलाःall/entire
अखिलाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअखिल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण of ‘श्रुतयः’