Shloka 80
Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention
Amṛtamanthana-Prasaṅga
Devanagari script
विशुक्रं नाम दैतेयं वर्गसंरक्षणक्षमम् / शुक्रतुल्यं विचारज्ञं दक्षांसेन ससर्ज सः
Transliteration
viśukraṃ nāma daiteyaṃ vargasaṃrakṣaṇakṣamam / śukratulyaṃ vicārajñaṃ dakṣāṃsena sasarja saḥ
Translation
ସେ ଦକ୍ଷ ଅଂଶରୁ ‘ବିଶୁକ୍ର’ ନାମକ ଦୈତ୍ୟକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲା; ଯେ ଦଳ-ସଂରକ୍ଷଣରେ ସମର୍ଥ, ଶୁକ୍ର ସମାନ ଓ ବିଚାରଜ୍ଞ ଥିଲା।
Word by Word
वि-शुक्रम्Viśukra (name)
वि-शुक्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवि (उपसर्ग) + शुक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (neuter, accusative sg); संज्ञारूपेण (as a proper name)
नामby name
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध/संज्ञा)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formसंज्ञासूचक-अव्यय (by name)
दैतेयम्a Daitya (demon)
दैतेयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदैतेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (masc, accusative sg)
वर्ग-संरक्षण-क्षमम्capable of protecting the host
वर्ग-संरक्षण-क्षमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवर्ग (प्रातिपदिक) + संरक्षण (प्रातिपदिक) + क्षम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (neuter acc sg, qualifying object); षष्ठी/तत्पुरुष-प्रायः (capable of protecting the troop/class)
शुक्र-तुल्यम्equal to Śukra
शुक्र-तुल्यम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुक्र (प्रातिपदिक) + तुल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (neuter acc sg); उपमान-तत्पुरुष (equal to Śukra)
विचार-ज्ञम्knowing discernment
विचार-ज्ञम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविचार (प्रातिपदिक) + ज्ञ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (neuter acc sg); तत्पुरुष (knowing discernment)
दक्ष-अंसेनwith (his) right shoulder/arm
दक्ष-अंसेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक) + अंस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (masc instrumental sg); षष्ठी-तत्पुरुष (with the right shoulder/arm)
ससर्जcreated/produced
ससर्ज:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/परिपूर्णभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद (perfect, 3rd sg)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masc nominative sg)