Shloka 10
Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention
Amṛtamanthana-Prasaṅga
Devanagari script
अलं युद्धेन किं शस्त्रेर्मर्मस्थानविभेदिभिः / निष्ठुरैः किं वृथालापैः कण्ठशोषणहेतुभिः
Transliteration
alaṃ yuddhena kiṃ śastrermarmasthānavibhedibhiḥ / niṣṭhuraiḥ kiṃ vṛthālāpaiḥ kaṇṭhaśoṣaṇahetubhiḥ
Translation
ଯୁଦ୍ଧ ଯଥେଷ୍ଟ; ମର୍ମସ୍ଥାନ ଭେଦିବା ଶସ୍ତ୍ର କାହିଁକି? ନିଷ୍ଠୁର ନିରର୍ଥକ କଥାରେ କ’ଣ ଲାଭ, ଯାହା କେବଳ କଣ୍ଠକୁ ଶୁଷ୍କ କରେ?
Word by Word
अलम्enough (of)
अलम्:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअलम् (अव्यय)
Formअव्यय; निपात/particle meaning ‘enough’
युद्धेनwith fighting / by war
युद्धेन:
Karana (करण/means; with ‘अलम्’)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
किम्what (use?)
किम्:
Prashna (प्रश्न/interrogative)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; प्रश्नवाचक
शस्त्रैःwith weapons
शस्त्रैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootशस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
मर्मस्थानविभेदिभिःthat pierce vital spots
मर्मस्थानविभेदिभिः:
Visheshana (विशेषण/adjective of instrument)
TypeAdjective
Rootमर्मस्थान + विभेदिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; विशेषण—‘शस्त्रैः’; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (मर्मस्थानानि विभेदीति)
निष्ठुरैःcruel, harsh
निष्ठुरैः:
Visheshana (विशेषण/adjective of instrument)
TypeAdjective
Rootनिष्ठुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; विशेषण—(शस्त्रैः)
किम्what (use?)
किम्:
Prashna (प्रश्न/interrogative)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; प्रश्नवाचक
वृथाvainly
वृथा:
Visheshana (विशेषण/adverbial qualifier)
TypeIndeclinable
Rootवृथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण/adverb ‘in vain’
आलापैःwith talk, speech
आलापैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootआलाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
कण्ठशोषणहेतुभिःwhich cause throat-drying (i.e., tiresome)
कण्ठशोषणहेतुभिः:
Visheshana (विशेषण/adjective of instrument)
TypeAdjective
Rootकण्ठ + शोषण + हेतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; विशेषण—‘आलापैः’; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (कण्ठस्य शोषणस्य हेतवः)