Shloka 28
लोकज्ञान-वर्णन (Lokajñāna-varṇana) — Description of World-Knowledge / Cosmogonic Classification
Devanagari script
भान्ति यस्मात्ततो भाति भाशब्दो व्याप्तिदीप्तिषु / अंभांस्येतानि सृष्ट्वा तु देवदानवमानुषान्
Transliteration
bhānti yasmāttato bhāti bhāśabdo vyāptidīptiṣu / aṃbhāṃsyetāni sṛṣṭvā tu devadānavamānuṣān
Translation
ଯେହେତୁ ସେମାନେ ଭାସନ୍ତି, ତେଣୁ ‘ଭା’ ଶବ୍ଦଟି ବ୍ୟାପ୍ତି ଓ ଦୀପ୍ତିର ଅର୍ଥରେ ଅଛି। ଏହି ‘ଅଂଭାଂସି’ ସୃଷ୍ଟି କରି (ପ୍ରଭୁ) ଦେବ, ଦାନବ ଓ ମାନବମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
Word by Word
भान्तिshine
भान्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभा (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद (Parasmaipada)
यस्मात्because
यस्मात्:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Avyaya), ablatival relative adverb ‘because/from which’
ततःtherefore
ततः:
Hetu-phala-sambandha (हेतु-फलसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Avyaya), तस्मात्-सम्बद्ध (correlative adverb) ‘therefore/from that’
भातिshines
भाति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभा (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद (Parasmaipada)
भा-शब्दःthe word ‘bhā’
भा-शब्दः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभा (प्रातिपदिक) + शब्द (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (Tatpurusha), षष्ठी-तत्पुरुष (‘word of/for bhā’); पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
व्याप्ति-दीप्तिषुin the senses of pervasion and shining
व्याप्ति-दीप्तिषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण; domain/meaning-sphere)
TypeNoun
Rootव्याप्ति (प्रातिपदिक) + दीप्ति (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (Dvandva), सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन (Plural)
अंभांसिwaters
अंभांसि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअम्भस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
एतानिthese
एतानि:
Karma-sāmānādhikaraṇya (कर्म-सामानाधिकरण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), बहुवचन (Plural) (appositional to अंभांसि)
सृष्ट्वाhaving created
सृष्ट्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formकृदन्त (Kridanta), त्वा-प्रत्ययान्त (absolutive/gerund) ‘having created’
तुthen/indeed
तु:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (Avyaya), निपात (particle)
देव-दानव-मानुषान्gods, danavas, and humans
देव-दानव-मानुषान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + दानव (प्रातिपदिक) + मानुष (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (Dvandva; tri-member), पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन (Plural)